Gwleidydd

Ail-gydio?

2009-05-27T15:34:00.003+01:00

Wel...ble mae dechrau dwedwch?
Mi wna i fynegu barn ar wahanol bethau, peth ohonyn nhw'n hanesyddol ac yn perthyn i'r bedair mlynedd diwethaf, dros yr wythnosau a'r misoedd sydd i ddod.
Ro'n i'n mwynhau ysgrifennu'r blog yma am yr ychydig fisoedd yr oeddwn i'n gwneud hynny yn rheolaidd. Ar y pryd doedd yna ddim un blog arall yn mynegu barn am ddigwyddiadau gwleidyddol Cymru yn y Gymraeg yn bodoli. bellach mae yna lu ohonyn nhw. Mae'r sefyllfa yma felly yn gwneud i mi deimlo yn lletchwith braidd gyda enw'r blog yma, sydd yn swnio braidd yn drahaus, ond ymddengys fel ei fod yn amhosib i mi newid enw'r blog, felly ry'n ni'n styc da 'Gwleidydd'.
Felly i fynd yn ol at y cwestiwn gwreiddiol ar ddechrau'r cyfraniad yma - lle mae dechrau...neu efallai ail-ddechrau? Wel yma yng Nghymru fach wrth gwrs, ac mi wna i hynny yn y post nesaf.

2005-02-23T16:52:00.000Z

Gwyl Heddwch Cymru Gyfan - Aberystwyth 19 Mawrth

Anfoesoldeb Belmarsh

2004-12-21T16:12:00.000Z

Mae David Blunckett, un o’r Ysgrifenyddion Cartref mwyaf asgell dde yr wyf i’n sicr erioed wedi ei weld, wedi gorfod ymadael a’i swydd.

Mae’r ‘Law Lords’ wedi dyfarnnu fod cadw pobl o dramor fel carcharorion heb ddwyn achos yn eu herbyn am amser amhenodol, a heb ddangos tystiolaeth, yn erbyn eu hawliau dynol, ac yn anghyfreithlon.

Mae Ian Macdonald, QC, wedi ymddiswyddo fel un o’r rhai oedd wedi cael y dyletswydd o gynrychioli’r carcharorion yma, ar y sail fod y gyfraith gwrth-derfysgaidd newydd yma a ddaeth i rym yn 2001 i ganiatau carcharu heb achos yn anghyfreithlon, ac yn erbyn ei gydwybod.

O’r diwedd mae pwysau yn cael ei roi ar y llywodraeth ffiaidd, asgell dde yma i newid eu hagwedd a’u hymdriniaeth o bobl.

Mae tua 16 o bobl o dramor wedi eu carcharu yn Belmarsh, a dwy garchar arall. Maent wedi eu carcharu ar yr amheuaeth o fod yn derfysgwyr, ac felly yn fygythiad i ‘Brydain’. Does dim tystiolaeth wedi ei gyflwyno i awgrymu eu bont yn fygythiad. Does dim amser penodol wedi ei osod am pa hyd y mae’n nhw’n cael eu carcharu.

O’r rhai sydd wedi cael eu carcharu ar yr amheuaeth o fod yn derfysgwr o dan y ddeddf atal terfysgaeth newydd, ac sydd wedi cael eu rhyddhau, does dim un wedi cael eu darganfod i fod yn euog. Mae nhw wedi colli misoedd lawer o’u bywydau wedi eu carcharu mewn cell dywyll yn syml oherwydd eu cefndir a’u hil. Does dim rheswm arall. Ond mae’r rhai sydd wedi cael eu gadael yn rhydd wedi cael eu rhyddhau am mai ‘Prydeinwyr’ y’n nhw. Tramorwyr yw’r rhain yn Belmarsh, ac am y rheswm hyn mae nhw’n cael eu cadw am gyfnod amhenodol. Hiliaeth yw hynny, a dim llai.

Dadl y llywodraeth yw fod gan y carcharorion yma hawliau sifil Brydeinig trwy eu ymwneud a’r SIAC (Special Immigration Appeals Commission). Ian Macdonald QC oedd yr aelod mwyaf blaenllaw o’r SIAC yma, a apwyntiwyd i gynrychioli’r carcharorion yma. Ond mae’r bobl yma yn cael eu carcharu heb achos, ac mae hynny yn anfoesol. Da iawn Ian Macdonald am ymddiswyddo o’r rol yma oedd yn cael ei ddefnyddio i gyfiawnhau gweithredoedd y llywodraeth.

Yn anffodus mae nifer o’r carcharorion yma, ers cael eu carcharu, wedi mynd yn wallgo. Roedd un yn cael ei garcharu am 23awr y dydd, ond yn cael gwneud crochenwaith am ychydig bob diwrnod. Hwn oedd yn ei gadw i fynd. Penderfynodd awdurdodau Belmarsh i wadu’r weithred yma i’r carcharorion. Gyrrodd hyn y carcharor druan yn wallgo.

Gall hyn ddim fod yn iawn. Dyw e ddim yn foesol, ac mae’n rhaid iddyn nhw newid y drefn.

Eth sydd gan Blunckett i wneud a hyn?
Mae nifer yn datgan eu bont yn tosturio drosto am mai ‘cariad’ sydd yn ei yrru i wneud pethau byrbwyll, ac am ei fod yn ddall. Efallai yn wir, ac mae lle i gydymdeimlo ag ef am ei amgylchiadau personol. Serch hynny rwy’n cydymdeimlo lot yn fwy dros y trieiniaid ym Melmarsh sydd yn colli ar eu hunen, ac yn colli rhan o’u bywydau na ddaw byth yn ol iddyn nhw – hyn oll oherwydd agwedd a deddfau ffiaidd a hiliol Blunckett a’r llywodraeth bresenol.
Gwynt teg ar ei ol, medde fi.

Hewl i'r genedl

2004-12-07T13:35:00.000Z

Mae adroddiad ar dudalen flaen y Western Mail heddiw yn dweud fod Andrew Davies a llywodraeth y cynulliad am ddatblygu hewl i'r de o'r M4 fydd yn rhyddhau'r draffordd o'r holl draffig. Mae'r awdurdodau yn ochrau Casnewydd yn ddlau fod yr M4 bron a chyrraedd ei uchafswm o ran niferoedd ceir all deithio arno. Mae'r CBI a'r siambr fasnach yng Nghaerdydd ill dau wedi bod yn gwthio'n galed am hyn yn dadlau fod y draffordd fel ag y mae yn golygu nad yw'r ardal yn cael ei llawn botensial o fuddsoddiad, oherwydd y traffig. Bydd y cwbwl yn costio tua £360 miliwn yn ol y son, gydag awgrym mai datblyiad preifat fyddai a bod ffi yn mynd i gael ei godi am deithio ar yr hewl.

Galla i ddim a chefnogi menter o'r fath.

Yn un peth, yn wleidyddol, mae'n datblygu'r cyswllt rhwng 'De Cymru' a 'De Orllewin Lloegr a Llundain'. Gallau olygu mwy o fuddsoddi yn yr ardal hynny o Gymru, ond ar yr un pryd mae'n golygu mwy o deithio i'r cyfeiriad arall hefyd - mwy o allfudo. Rhaid i ni dderbyn mae'r ardal hynna o Gymru yw ardal cyfoethocaf ein cenedl - yn arianol - a byddi datblygu gwell cyswllt a Lloegr ond yn golygu fod yr arian yn mynd allan o Gymru. Mae'n rhaid datblygu ffyrdd o gadw arian yng Nghymru. Mae hyn yn mynd yn erbyn hynny.

Gwnaeth yr IWA (Sefydliad Materion Cymru/Instituet of Welsh Affairs) adroddiad nol yn 2000 oedd yn awgrymu datblygu cysylltiadau rhwng y de a'r gogledd. Roedd yr adroddiad yn awgrymu gwella rhai rhannau o'r ffyrdd trwy'r canolbarth ac ar hyd y Mers - ymestyn o ddwy lon i dair, datblygu llefydd pasio ac ati. Byddai hyn, medden nhw, yn torri amser teithio o'r de i'r gogledd o tua awr, ac yn costio £123miliwn.

Roedd Friends of the Earth Cymru yn dadlau yn erbyn syniad yr IWA ac yn dadlau am yr angen i wella y Traws Cambria, datblygu trafnidiaeth dren, ynghyd a gwella rhannau o'r heolydd. Roedd eu hawgrymiadau nhw yn costio £60 miliwn.

Ystyriwch petai ni yn datblygu gwell cyswllt rhwng y de a'r gogledd. Byddai hyn yn caniatau gwell buddsoddi mewnol yn ein cenedl - byddai cwmniau yn gallu tendro yn haws am waith ym mhen arall y wlad, ac yn fwy cystadleuol am fod y trafndaiaeth yn well. Byddai hyn yn defnyddio llafur lleol, adnoddau lleol - hyn oll a mwy, ond yn sylfaenol bwysig byddai arian yn aros yng Nghymru ac yn cylchdroi yma. r hyn mae datblygu 'releif road' i'r M4 am wneud yw caniatau cwmniau mawr Lloegr i dendro am waith cyhoeddus a phreifat yn Ne Cymru (lle mae'r holl datblygiadau). Dyna sy'n digwydd nawr, a does dim peynt i ni esgus nagefe - bydd hyn ond yn gwneud hynny'n waeth.

Oes, mae yna 'congestion' difrifol yn rhannau o'r M4. Mae'n amlygu ar adegau penodol o'r diwrno gan fwyaf - cyn 9 y bore ac wedi 5 yr hwyr. Traffig gwaith ydyw. Mae'n ymddangos wrth fod degau o filoed o bobl yn teithio i ac oddi o'r gwaith oll yn gyrru eu car eu hunen. Mae'n rhaid buddsoddi felly mewn gwell trafnidiaeth gyhoeddus - system o dacsi's gwaith yn cael ei rhan ariannau gan y cwmni, neu'r siambr fusnes lleol, neu'r llywodraeth leol, a'r gwithiwr/aig eu hunen. Datblygu'r rheilffyrdd lleol yno a sicrhau fod trennau yn mynd bob tua chwarter awr rhwng Caerdydd a Chasnewydd os oes raid fel bo gweithwyr yn gallu teithio yn gyfleus.

Nid euddigedd mo hwn fod rhagor o fuddsoddi yn mynd i'r rhan honno o Gymru - er fod honna yn ddadl deg syd angen ei chyflwyno - ond mae'n fwy o lawer na hynny. Mae'n golygu ein bod ni unwaith eto yn methu a chydweithio fel cenedl; ein bod ni yn gweld ein dyfodol a llwyddiannau yn gorwedd yn Lloegr; nad oes hyder ynddom ni fel cendel a ffydd yn ein gilydd. Diffyg adnabyddiaeth o'n gilydd sydd wedi datblygu ar hyd y canrifoedd yw hyn. Mae wedi cael eu atgyfnerthu drosodd a throsodd gydar M4 a'r A5, ac mae hyn ond yn datblygu ar hynny.

Byddai datblygu cyswllt, boed yn ffyrdd neu'n reilffyrdd, rhwng y de a'r gogledd dreian pris y 'releif road' yma. Gellir wedyn buddsoddi gweddill yr arian i sicrhau gwell trafnidiaeth gyhoeddus i weithwyr y de ddwyrain fydd yn rhyddhau yr M4.

Adroddiad Friends of the Earth yn ymateb i gynnigion yr IWA yn 2000

Hunsawdd o ofn

2004-11-24T14:11:00.000Z

Roedd araith y ‘Frenhines’ ddoe yn canolbwynio ar ddiogelwch.
Treni mawr bod y llywodraeth yn gwneud mor a mynydd o ‘ddiogelwch’ – yn hala ofn ar bobl ac yn creu hunsawwd lle y bydd hawl gan yr heddlu a’r wladwriaeth i anwybyddu hawliau dynol pobl yn enw ‘diogelwch’.

Cymrwch er enghraifft yr ASBOs (Anti Social Behaviour Orders) sydd wedi dod i’r feu yn ddiweddar. Yr hyn mae pethau o’r fath yn wneud, yn fwy na dim arall, yw gwthio pobl i ffwrdd, yn brandio pobl yn ‘thygs’ yn ‘ddrwg’ neu beth bynag ac yn datgan nad oes croeso i bobl o’r fath yn ein cymdeithas gwar ni. Yr hyn mae hynny’n greu yw dwy ddosbarth o bobl – y Ni a Nhw. Mae’n atgoffa fi rywfaint o’r ffilm ‘Judge Dread’ lle mae ‘gwehilion cymdeithas’ yn cal eu gwthio i ‘slyms’ neu i dir diffrwyth – yn ddigon tebyg i Van Demon’s Land ac Awstralia gant a hanner o flynyddoedd yn ol.

Mae’r syniad yma o gardiau adnabod mond ymestyn ac yn ehangu ar hyn.

Does dim tystiolaeth y byddan nhw’n gwneud ‘y wlad’ yn lle mwy diogel – yn wir mae gan Sbaen drefn o’r fath eisioes a llwyddodd y bomwyr i ffrwydro bom yn Madrid - mond ffordd i’r llywodraeth a’r heddlu gael cadw trac ar bobl a sicrhau fod dinasyddion yn gweithredu yn unol a ewyllys y llywodraeth yw hyn. Ac mae’n nhw’n honni ein bod ni mewn gwlad ddemocrataidd, ac yn mynd i ryfeloedd gan ladd cannoedd o filoedd o bobl yn enw democratiaeth!!! Bydd cardiau adnabod o’r fath yn golygu fod pobl sydd a daliadau gwahanol – yn benodol o gefndiroedd ‘ethnig’ – yn cael eu discrimineiddio.
Joc llwyr. Wrth gwrs mae yna honiadau fod y mwyafrif o bobl yn ei gefnogi, ac mae’n siwr fod hynny’n wir. Mae’r mwyafrif o bobl yn wyn, siarad Saesneg, yn honni i ddod o gefndir ‘Cristnogol’, ac yn carbon copy bron o’r person gwyn sy’n byw drws nesa. Mae dweud fod rhywbeth yn ‘fygythiad’ iddyn nhw ond fod yna ffordd o waredu’r bygythiad yma yn bownd o apelio. Mae hyn yn chwarae ar yr un emosiynnau, hunanoldeb, a’r BNP. Mae’n mynd i olygu fod ein dosbarth canol gwyn Seisnig (a Chymraeg, ond mae nifer o’r Cymry yn poeni dim am hyn achos ein bod ni’n byw o dan y drefn Brydeinig ac yn gwneud yn llewyrchus iawn ohono diolch yn fawr iawn) yn ddiogel. Mae hefyd yn golygu fod pethau am aros fel ag y mae nhw gyda’r 10% cyfoethocaf yn aros yn y 10% hynny, a’r tlotaf a’r mwyaf anghenus – sydd yn dod o gefndiroedd difreintiedig, tlawd, sydd a hanes o ‘dorri’r gyfraith’ (oherwydd amgylchiadau, ond manylion yw hynny, pam poeni ein hunen gyda manylion dibwys o’r fath), ethnig – eu bod hwy i gyd yn aros yn eu lle!

Mae’n flin gyda fi i rygni ymlaen am y peth fel hyn, ond mae’r cwbwl yn dechrau gyda addysg. Rhaid addysgu plant yn gynar o werthoedd a daliadau sylfaenol. Rhaid rhoi balchder yn ol i bol, gan gael gwared o’r gwahanol ddosbarthiadau sydd yn bodoli yn ein cymdeithas gan sicrhau fod pawb yn gwe;d gwerth yn eu cyd-ddyn, fod pawb yn gydradd waeth beth fo eu swydd.

www.no2id.net
Arwyddwch y ddeuseb yn erbyn cardiau adnabod http://www.no2id-petition.net/

Ta-Ta Kennedy?

2004-11-02T13:56:00.000Z

Ymddiheuriadau lu mod i heb fod yma ers cyhyd.
Ond ta waeth, wy am roi ymdrech ar broffwydoliaeth wleidyddol.

Mae Lembit Opik, AS i'r Democratiaid Rhyddfrydol, arweinydd y DemRhydd yng Nghymru a'r AS dros Faldwyn, wedi bod yn llythyru y Western Mail yn ddiweddar, ac mae'n rhaid dweud ei fod yn ddiddorol iawn yn beth mae'n ddweud. Dim achos y cynnwys deallwch, ond oherwydd y gwirioneddau eraill a geir o ddarllen rhwng y llinellau.

Mae wedi bod yn amddiffyn safbwynt y DemRhydd i beidio a chefnogi yr ymgyrch i Uchelgyhuddo Blair.

SIR - Glyn Morris's letter (October 18) misunderstands why the Liberal Democrats are not supporting moves to impeach the Prime Minister over Iraq.

When I first heard the idea, I was tempted by it. But, on reflection, I feel impeachment is a distraction. It misses the point.

We see the war in terms of questions of judgment and trust. The case against the Prime Minister is a political one which the Liberal Democrats will continue to pursue with the same vigour and clarity of thought we have shown for the last two years.

We don't need to impeach the Prime Minister to prove his monumental bad judgment. Charles Kennedy has shown that by challenging Blair directly at the dispatch box every week.

The most effective form of trial on this issue is guaranteed. Trial by voter - at the next general election.

LEMBIT OPIK MP

I bob pwrpas yr hyn mae’n ddweud a dangos yw natur hyder y Lib Dems wrth wynebu yr etholiad nesaf.

Mae’n nhw wedi adnabod y mater o ‘trust’ yn Blair fel un o’r ‘vote winners’ – fel yn wir mae pob plaid arall a hyd yn oed Llafur ei hun yn dechrau cydnabod erbyn hyn. Hefyd y cwestiwn o Irac yw un arall o’r prif ‘vote winners’. Mae’r ymgyrch I uchelgyhuddo Blair yn rhoi hyn oll yn y fantol. Byddai ei uchelgyhuddo yn llwyddiannus yn cael gwared ar Blair ac yn cau pen y mwdwl ar y ddadl ynghylch Irac (fel ag y mae – byddai’r cwestiynnau am a ddylai llywodraethau weithredu fel y gwnaeth Blair a Llafur yn ystod y rhyfel a chyn hynny yn parhau). O safbwynt pleidleisiau ac etholiadol gall y Democratiaid Rhyddfrydol ddim fforddio cefnogi’r ymgyrch.

Dengys hyn yn glir felly nad mater o egwyddor mo’I safiad ar Irac ond yn hytrach un o fanteisio etholiadol. Diolch Lembit am ddangos hynny mor glir I ni.

Serch hynny, mae arna I ofn fod y Dem Rhydd am gael trwyn gwaedlyd – hyd yn oed torri eu trwynnau. Mae nhw’n disgwyl bod yn brif wrthblaid yn dilyn yr etholiadau nesaf. Dyna yw eu cred a’I targed, ac wy’n credu eu bod nhw yn byw mewn byd breuddwyd. Er gwaethaf eu perfformiadau da diweddar mewn isetholiadau alla I ddim gweld y patrwm yn trosglwyddo I etholiad ‘cyffredinol’.

Bydd yna bleidlais brotest yn erbyn Llafur, ac mae yna beryg gwirioneddol yr aiff hi I’r Ceidwadwyr. Dyna pam fo y DRh yn targedu y seddau Llafur bregus. Y tebygrwydd yw os yw sedd yn gallu mynd tair ffordd mai I’r Ceidwadwyr yr aiff hi ermwyn cadw Llafur mas. Mae cefnogwyr y DemRhydd yn naturiol Geidwadol, ac wedi bod erioed. Y cwestiwn yw a fydda nhw yn newid trend a phatrwm diweddar I fynd yn ol at y Ceidwadwyr – rwy’n credu y gwna nhw. Rwy hefyd yn argyhoeddiedig mai Llafur fydd yn llywodraethu ond gyda nfer dipyn yn llai – yn wir lawr I 20 neu lai.

Mae pol piniwn diweddar yn dangos cefnogaeth Llafur +3, Ceidwadwyr +7, DRh –10. Sai’n ame yr aiff y DRh lan efallai hyd yn oed 10 sedd arall, ond byddan nhw ddim yn wrthblaid, a bydd holl amser ac adnoddau y Blaid wedi bod yn wastraff. Byddan nhw wedi eu dadrithio a bydd lot o ‘soul searching’ a Kennedy gaiff y bai. Bydd yna frwydyr am arweinydd, ac yna ymhen ychydig bydd y DRh yn crebachu yn ol.

Dyna broffwydoliaeth Y Pyndit!

Diwedd Irac ar yr agenda wleidyddol?

2004-11-02T13:38:00.000Z

Beth bynnag fo canlyniadau etholiad arweinyddol America heno, gall olygu mai dyma fydd diwedd testun 'Irac' ar yr agenda wleidyddol - er mawr ryddhad i Blair a Llafur, ond er rhwystredigaeth anferthol i bob Plaid arall, yn enwedig PC/SNP a'r DRh.

Ystyriwch, pe enillai Bush yna bydd hynny yn cael ei ddefnyddio fel esgus i gyfiawnhau'r cwbwl; bydd pobl yn cael eu dadruthio a bydd Blair a Bush yn gallu parhau a'u polisiau tramor ffiaidd gan ddangos fod America yn cefnogi (ac os yw America yn cefnogi, yna mae hynny'n ddigon da i Brydain). Bydd lefel y dadruthio yn anferthol, gyda pobl yn dweud "beth yw'r pwynt?" ym mhob gwlad. Mae hynny yn beryg gwirioneddol.

Pebai Kerry yn ennill yna ar yr un llaw byddai carfan o fewn y 'mudiad' a wrthwynebodd y rhyfel yn datgan mai dyna ddiwedd yr ymgyrch - carfan cofiwch, nid y mwyafrif, er enghraifft carfan 'anti-Bush' y Blaid Lafur (syd yn sylweddol iawn). Ie, peth mewnol Llafur byddai yn fwyaf, ond dyma o bosib un o brif arfau y mudiad sef yr ansefydlogrwydd mewnol o fewn Llafur sydd yn ysgwyd y top ac felly yn dwyn pwysau, araf ond cyson, ar Blair a'r Cabinet. Byddai rhan holl bwysig o'r mudiad yn diflannu. Hefyd mae peryg y byddai rhan o'r farn gyffredin yn troi ac yn datgan buddigoliaeth, gan gredu - yn gam - mai Bush ei hun oedd y peryg.

Mae'n bwysig nad yw hyn yn digwydd ac ein bod ni yn cadw'r sylw ar gamau Blair. Mae'r mudiad gwrth-ryfel wedi clymu Bush a Blair yn un yn y gorffenol sydd wedi profi i fod yn arf hynod bwerus, ond gall hynny nawr brofi i fod yn niweidiol. Rhaid i ni nawr wahanu'r ddau a dangos fod yn rhaid i Blair ei hun fod yn atebol i weithredoedd Prydain, nid fod e'n talu'r pris 'by proxy' Bush, neu fod llwyddiant Blair yn anochel 'by proxy' llwyddiant Bush.

Ymgyrch y Mis - Deddf Iaith Newydd

2004-10-04T15:57:00.000+01:00

Ymgyrch Mis Hydref yw Deddf Iaith Newydd - Statws i'r Gymraeg.

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn ymgyrchu dros Ddeddf Iaith Newydd i Gymru. Rydym yn galw am ddeddf a fydd yn ateb anghenion y Gymraeg yn yr oes fodern ac yn sicrhau bod gan bawb yr hawl i ddefnyddio'r iaith ym mhob agwedd o fywyd.

Ar hyn o bryd, os ydyn ni eisiau rhywbeth yn Gymraeg - bil ffôn er engrhaifft, neu ffurflen - mae'n rhaid gofyn amdano ac yn aml does dim ar gael! Serch hynny, fe ddylai'r pethau hyn fod ar gael yn ddwyieithog i bawb yng Nghymru. Ni ddylai siaradwyr Cymraeg orfod mynd allan o'i ffordd i ofyn am wasaneth yn eu hiaith eu hunain, neu fodloni ar ddefnyddio'r Saesneg, gan nad oes gwasaneth Cymraeg ar gael. O ganlyniad, mae angen Deddf Iaith Newydd i sicrhau fod pob math o wasanaethau ar gael yn ddwyieithog.

Wrth gwrs, nid dyma unig ymgyrch Cymdeithas yr Iaith - ceir rhai eraill ym maes addysg a thai hefyd - ond does dim amheuaeth fod hon yn ymgyrch bwysig.

Cyfranna nawr trwy ddanfon neges ebost yn galw am Ddeddf Iaith Newydd at Alun Pugh (Gweinidog Diwylliant Llywodraeth y Cynulliad) a Meirion Prys Jones (Prif Weithredwr Bwrdd yr Iaith).

Cefndir
Yn ystod yr 1980au, dechreuodd Cymdeithas yr Iaith ymgyrchu dros Ddeddf Iaith i sicrhau fod pob cyhoeddiad a hysbysiad swyddogol yn dod yn naturiol ddwyieithog heb orfod gofyn. Ar ol ymgyrchu caled, gorfodwyd y Llywodraeth Geidwadol i ymateb. Serch hynny, ei ymateb oedd rhannu pobl Cymru trwy gynnig cyn lleied ag oedd modd. Pasiwyd Deddf Iaith wan!

Nid yw Deddf Iaith 1993 yn:

rhoi statws swyddogol i'r Gymraeg
sicrhau gwasaneth Cymraeg gan y sector breifat
sicrhau lle i'r Gymraeg yn y chwyldro technolegol

Am hynny mae Cymdeithas yr Iaith yn galw am Ddeddf Iaith Newydd!

Nôl ym 1993 roedd Rhodri Morgan yn cefnogi dadl Cymdeithas yr Iaith - gwrthododd gefnogi Deddf Iaith 1993. Dyma oedd ei eiriau bryd hynny:

"The Government calls this a Welsh Language Bill, but it would be better described as a Welsh Language Quango Bill. What one could call a Quango for the lingo ...... We shall be abstaining tonight because we hope to have the opportunity before long to do the job properly. That will be done when we revisit the question of a Welsh language messure when we are in Government."

Erbyn hyn, ac yntau yn Brif Weinidog Cymru, mae Rhodri Morgan wedi newid ei feddwl!

Beth gelli di wneud?
Danfon neges ebost yn galw am Ddeddf Iaith Newydd at Alun Pugh (Gweinidog Diwylliant Llywodraeth y Cynulliad) a Meirion Prys Jones (Prif Weithredwr Bwrdd yr Iaith).
Ysgrifennu at gwmni neu sefydliad preifat sydd yn methu darparu gwasanaeth Cymraeg ar hyn o bryd.
Postio eich sylwadau ar wefan y Gymdeithas ynglŷn â'r ymgyrch Deddf Iaith Newydd yn gyffredinol, i gynnig helpu gyda'r Ymgyrch Deddf Iaith Newydd, neu os oes gyda chi enghreifftiau o anghyfiawnderau.
Ymuno a'r Ymgyrch Deddf Iaith Newydd - Gwybodaeth isod

Ymuna yn yr Ymgyrch
Bydd y Gymdeithas yn parhau i ymgyrchu dros Ddeddf Iaith Newydd a thros hawliau cyfartal i'r Gymraeg. Er mwyn cyfrannu at yr ymgyrch, darganfod beth yw'r camau nesaf, neu ymaelodi â'r grŵp Deddf Iaith cysyllta â Rhys Llwyd (Cadeirydd Grwp Ymgyrch Deddf Iaith Newydd).

HTV - dyfodol hunaniaeth Gymreig?

2004-10-01T16:04:00.000+01:00

Mae son fod Ofcom yn cynnig heddiw y gall ITV dynnu allan o ddarlledu rhanbarthol.

Mae hyn yn ddifrifol, ac yn dangos nid yn unig dirmyg ond difaterwch y gyfundrefn Brydeinig tuag at hunaniaeth Cymru.

Mae HTV - neu ITV 1 Wales - yn cyflani gorchwyl holl bwysig trwy gyfleu cenedl y Cymru i Gymry di-Gymraeg. Mewn byd gyfalafol a marchnad gystadleuol bydd hunaniaeth Gymreig yn cael ei golli os na fydd rheidrwydd ar ITV i ddarlledu rhaglenni Cymreig. Gyda poblogaeth mor fach, bydd y diwydiant cystadleuol yma yn rhoi cyfiawnhad i ITV beidio a darlledu rhaglenni Cymreig am nad oedd digon o farchnad yno iddyn nhw. Bydd pobl Cymru felly yn gweld hunaniaeth Saesnig yn cael ei gyflwyno iddyn hw fel eu hunaniaeth eu hunen - ymestyniad os licwch chi ar brotest diweddar Cymuned yn erbyn Somerfield a Carlsberg gyda Carlsberg yn anog pobl i cefnogi 'your country', Lloegr.

Wrth feddwl mai'r cyfryngau sy'n llunio y rhan fwyaf o addysg pobl (nid addysg ffurfiol) erbyn hyn, mae'n rhyfeddol fod Cymru wedi gwneud cystal. Ond, petawn i'n bod yn sinigaidd, mae hon yn dechneg wych i sicrhau teyrngarwch y Cymry i Loegr a Phrydeindod.

Mae S4C yn ei chael hi'n ddigon anodd fel ag y mae gyda y datblygiadau diweddar newydd yn y dechnoleg ddigidol. Gyda gymaint o gystadleuaeth - cannoedd o sianeli - mae disgwyl i S4C gyfwlyno yr holl arllwy yma mewn dwy sianel. Mater arall yw a ydyn nhw'n gwneud hynny o safon - byddwn i'n ddadlau nad oes disgwyl wrth eu bod yn gorfdo rhannu eu adnoddau ar draws ystod mor eang. Ond gyda gwaredu HTV, a fwy fwy o bwysau ar BBC i ddilyn yr un llwybyr bydd S4C yn gynyddol ddatblygu yn unig sianel a darpariaeth Gymreig. Yn unol a hyn bydd honno trwy gyfrwng y Gymraeg fydd yn creu argraff fwy fyth o 'geto' a diffyg perthnasedd y Gymraeg i bobl ddi-Gymraeg. Bydd naill ai galw wedyn ar i S4C ddarparu rhaglenni Saesneg i ddiwallu anghenion y Cymry di-Gymraeg, fel unig sianel Cymru, neu bydd hi'n cael eu lluncu lan gyda'r holl gystadleuath. Pa bynnag ffordd dyw hi ddim yn edrych yn sefyllfa iach iawn ar ddarlledu yng Nghymru na chwaith darlledu Cymraeg.

Mae'n fater difrifol y mae'n rhaid mynd i'r afael a hi ar fyrder.

Dyw hon ddim yn bwnc arbennig o ddeniadol a secsi i drafod yn ystod cyfnod etholaidau - mae'n anodd cyflyrru pobl gyda pwnc o'r fath, felly galla i ddeall os nad yw'n cael ei drafod yn agored yn ystod yr ymgyrchu, ond mae'n bwnc y bydd yn rhaid i wleidyddion fynd i'r afael a hi pan yn San Steffan.

Mae'n rhaid datganoli darlledu yn llwyr i Gymru, achos dim ond llywodraeth a etholwyd gan bobl Cymru all eld pwysgrwydd darlledu Cymreig.

Does dim disgwyl i lywodraeth Saesnig Lloegr weld yr angen na'r pwysigrwydd - mater i bobl Cymru yw hwn (fel pob mater arall sydd yn ymwneud ag arian Cymru a phobl Cymru a Chymru - ond mater arall eto yw hynny).

Mae yna ddadl gyda'r son fod cytadleuaeth newydd yn bodoli mewn darlledu gyda pobl yn dewis 'niche digital channels'. Mae yna niche amlwg yn bodoli i S4C wedyn, a gallai'r Sianel Gymraeg lenwi'r niche hynny a chael 'subscriptions' ar gyfer ail sianel, tra'n cael ei ran ariannu gan y BBC ar gyfer y brif sianel.

Serch hynny, mae hyn yn broblematig.

Mae'n golygu fod pobl yn gorfod optio i fewn i genedligrwydd i bob pwrpas. Mae rhywun yn dewis bod yn Gymro/aes pan yn 'subscribo' i S4C. Y rheswm rwy'n dweud hyn yw am mai'r cyfryngau yw prif fforwm addysgu cymdeithas yn yr G21ain (nid addysg ffurfiol). Byddai rhywun sydd ddim yn optio i fewn i Gymreictod trwy'r S4C newydd yma yn cael eu trwytho fel Prydeiniwr/Americanwr a hynny trwy iaith a grym y farchnad ag arian, oherywydd galla S4C na chenedl o faint Cymru ddim cystadlu gyda grym anferthol arian y byd Eingl Americanaidd.

Mae'r un yn wir am y we. Tra fo bodolaeth gwefannau fel y Blog yma, Maes-E, Unarddeg, DimCwsg yn wych, eto i gyd, Saesneg yw iaith y we, ac mae'n rhaid i rywun optio i fewn i fyd Cymraeg a Chymreig. I rywun nad sydd yn gwneud hynny yn fwriadol fel pwynt egwyddorol, yna i bob pwrpas, mae'n nhw'n drllen am y byd Eingl-Americanaidd ac yn cael eu trwytho a'u cyflyru i feddwl fel Eingl Americanwr.

Llwyddiant mawr Maes-E wrth gwrs yw normaleiddio y we Gymraeg - mae'n 'accessible' i bawb o ba bynnag allu. Dyna'r sialens sydd yn wynebu darlledu Cymreig yn y ganrif newydd.

Mae'r byd digidol yma. Mae'n rhaid i ni felly normaleiddio cyfryngau Cymreig a Chmraeg, fel ei fod yn cyrraedd pwynt o nad oes yn rhaid i rywun wneud cam nac ymdrech 'ymwybodol' i optio i fewn i Gymreictod na Chymraeg. Dylai'r ddarpariaeth fod yno yn rhan o'u bud naturiol.

Mae'n rhaid felly sicrhau dyfodol yr ychydig gyrff Cymreig sydd gyda ni sydd yn cyflawnni y ddyletswydd hynny eisioes - HTV yw un o;r pwysica.

Hir oes i HTV.

Tai Fforddiadwy

2004-09-29T13:21:00.000+01:00

Mae'r mater o gael tai fforddiadwy yn gwrthod mynd oddi ar yr agenda wleidyddol - a fel hynny bydd hi tan bo rhywun yn gwneud rhywbeth am y peth.

Mae'n dda gweld fod Cyngor Ceredigion wedi dechrau edrych i fewn i'r drafferth ac wedi mabwysiadu polisi peonodol i geisio ymguprys a'r sefyllfa.

Yr hyn yw'r polisi yw sicrhau y bydd 30% o ddatblygiadau mawr - 10 o dai neu fwy mewn ardaloedd trefol, 5 neu fwy mewn ardaloedd gwledig - yn gorfod bod yn dai fforddiadwy. Hefyd bydd y tai yma ar gael i bobl sydd wedi byw yng Ngheredigion am 10 o'r 20 mlynedd diwethaf, ac nad yw eu cyflogau yn fwy na swm penodol. Bydd hawl gan bobl hen ag anghenion arbennig i gael mynediad i'r farchnad yma a gofalwyr. Does dim diffiniad wedi ei osod o beth YW 'fforddiadwy', dim ond dweud y byddant yn heddlua'r sefyllfa. Bydd tai o dan y cynllun yma yn arod o fewn y cynllun a gofal rheolau pynnu'r Cyngor am byth, a bydd dim hawl gan y tai yma i fod yn ail dai neu i gael eu rhentu allan.

Dyna, oleia, y dealltwriaeth a roddwyd yn y Cambrian News heddiw.

Mae hyn yn gam pwysig cyntaf ymlaen. Mae'n dangos fod yna gydnabyddiaeth oleiaf fod yna broblem ddifrifol yn bodoli. Ond a yw'n ddigon?

Mewn gwirionedd dyw'r cynllun ddim mor radical ag y mae'r Cyngor yn ceisio eu werthu i fod. Mae deddf eisioes yn bodoli sy'n golygu y gall y Cyngor fynnu fod canrhan benodol o dai sy'n cael eu datblygu fod yn rhai fforddiadwy - in cash or in kind mae'r rheol yn ddweud, sef y gall datblygwyr dalu swm o arian yn lle datblygu tai fforddiadwy gyda'r arian hynny yn mynd i daclo y broblem. Y gwir yw nad yw'r polisi yn ddigon a dyw e ddim yn ateb y broblem yn llawn o bell ffordd. Nid bai y Cyngor yw hynny, ond yn hytrach diffyg gweithgarwch o ran y Cynulliad - Andrew Davies y Gweinidog Datblygu Economaidd yn benodol.

Mewn egwyddor mae'r polisi yn un da. Ond yr hyn mae'n ddweud yw mai dim ond y tlotaf yn ein cymdeithas fydd o fewn y diffiniad i gael mynediad i'r farchnad newydd yma o dai. Tra fo hynny yn gywir ac yn iawn, nid yw'n ateb y cwestiwn sylfaenol pam bo nhw'n dlawd na chwaith yn ceisio darganfod ateb i hynny.

Y peryg yw fod y garfan yma o gymdeithas am adael y gymuned beth bynnag i gael gwell cyflogaeth mewn swyddi ar hyd coridor yr M4 (yn y de a'r Gorllewin oleia).

Gan siarad o brofiad mae sawl person yr wyf yn adnabod bellach yn byw neu ar fin symud i Gaerdydd i gael gwell swyddi gyda chyflogau gwell, economic migrants yw'r rhain. Dyma bobl sydd yn cyfrannu at eu cymdeithasau lleol, yn aelodau o gorau, timoedd pel-droed, cymdeithasau ac ati.

Wedi a dweud hyn, peidiwch a nghamddeall i - mae sicrhau fod tai fforddiadwy i'r tlotaf yn gam da. Jest gobeithio y bydd e mewn gwirionedd yn ymateb yr angen, ac nad yr union garfan yma sydd yn araf bach ymadael a'u cymunedau. Fi'n ofni taw e.

Beth sydd angen mewn gwirionedd yw'r i'r Llywodraeth yn ganolog ddechrau gyda rheoli'r farchnad dai. Byddai'n well gyda fi i weld y grym yn cael ei ddatganoli yn llwyr i'r Cynulliad Cenedlaethol, ac yna eu ddatganoli ymhellach i'r Llywodraethau Lleol, fel eu bod nhw yn gallu ymateb i'r argyfyngau lleol.

Dylai fod yna ryw fath o 'cap' yn cael ei roi ar werth tai - ar sliding scale os oes raid, fel nad yw gwerth tai yn mynd yn rhy uchel. Yn unol a hynny, efallai y dylid edrych ar osod sliding scale arall, un amser, gyda gwerthu'r tai. Os nad oes neb lleol (diffiniad i fyny i Lywodraeth leol) yn prynnu'r ty o fewn 6 mis yna caiff rhywun o'r tu allan i 'lleol' ei brynnu. Gellir cylpysu hyn gyda gosod gymaint o 'hurdles' ar allu pobl cyfoethog i brynnu ail dai, neu drethu ail dai yn ddifrifol.

Wrth gwrs mae gwendidau amlwg i gynllun o'r fath yn syth. Bydd gwerthwr yn gwrthod gwerthu am 6 mis nes fod rhywun cyfoethog a'r gallu i dalu crocbris yn ymddangos, ond fel y soniais gellir rhoi cap arno, hefyd dyw gwerthwr ddim am 'hongian o gwmpas yn rhy hir cyn gwerthu ty, gyda gymaint o gostau ar dy arall. Hefyd yn debyg i dreth ar gyflog a chynnig Plaid Cymru a'r Democratiad Rhyddfrydol am dreth Cyngor, gellir edrych ar bosibilrwydd o roi gwahanol lefelau o dreth yn unol a gallu rhywun i dalu (byddai hyn i fewn ym maint y tu beth bynnag).

Beth wy'n ddarlunio uchod yw syniadau sydd wedi dod i mi wrth deipio; gwahanol enghreifftiau o geisio edrych ar y broblem o ddifri gan feddwl am ffyrdd o'u ddatrys - rhywbeth nad yw'r Llyworaeth bresenol yn San Steffan na Bae Caerdydd yn ei wneud.

Oes cynnigion gyda chi?

Kerry? Bush? Manamanamwnci

2004-09-24T15:02:00.000+01:00

Oe'n i mewn dadl rhai diwrnodau yn ol am pwy fyswn i'n ei gefnogi yn yr etholiad am arlywydd America. Gan mod i ar y chwith yn wleidyddol rodd pawb yn ei gymryd yn ganiataol y byddwn i'n frwd iawn dros John Kerry.

Wel, mae'n flin gen i i siomi pobl ond mae arna i ofn, o'r dystiolaeth wy wedi gweld, nad dyna'r achos. Dwy ddim yn cefnogi na Bush na Kerry.

Dywed rhai petai Ralph Nader heb fynd am yr arlywyddiaeth y tro diwethaf y byddai Al Gore wedi enill. So what? Medde fi. Y tebygrwydd yw y byddai rhyfel Irac wedi mynd yn ei flaen beth bynnag.

Y gwahaniaeth yw, am mai Democrat yw Kerry a Gore, felly yn honedig yn wleidydol ar y chwith, mae ei gweithredoedd hwy yn cael ei gyfiawnhau - er fod gweithredoedd llywodraethau Democrat yn y gorffenol wedi bod yr un mor ffiaidd a milwriaethus a llywodraethau Gweriniaethol. Edrychwch ar weithgareddau Truman yn Corea, Kennedy a Johnson yn Fietnam, a Carter yn Affganistan (John Pilger), neu Clinton yn Somalia.

Oleia felly fod Bush yn onest...neu yn fwy gonest.

Tarodd haeriadau Pilger, yn yr erthygl a nodir uchod, fi'n rai diddorol iawn, ac felly dyma fi'n mynd ati i weld ai'r un oedd Democratiaid heddiw a'r Democratiaid ddoe.

To win the war on terrorism, we must be strong at home and respected abroad. We need to take the fight to the terrorists, and finish the job against Al Qaeda in Afghanistan. We must also work with our friends and allies to ensure they do their fair share in Iraq. America should not be shouldering the burden alone.

Dyma a ddywedwyd ar wefan Seneddwyr y Democratiaid.

Dyw e ddim yn gwadu yr angen i barhau ag agenda milwriaethus. Dyw e ddim yn amaudoethuneb ideoleg gwag ymladd yn erbyn 'teroristiaeth'. Na, mae e jyst yn dweud nad eu trethdalwyr nhw dylai orfod talu am y cyfan!

Ond yn waeth na hynny, dyma ddetholiad o gyflwyniad i bolisi y Democratiad:
Progressive Internationalism: A Democratic National Security Strategy

Like the Cold War, the struggle we face today is likely to last not years, but decades. Once again the United States must rally the forces of freedom and democracy around the world to defeat this new menace and build a better world.

Preventing a deadly fusion of terrorism and rogue states on the one hand and mass destruction weapons on the other is one of the paramount challenges of our time.

In times of danger, Americans put aside partisanship and unite in the defense of our country. That is why, as Democrats, we supported the Bush administration's toppling of the Taliban regime in Afghanistan. We also backed the goal of ousting Saddam Hussein's malignant regime in Iraq, because the previous policy of containment was failing, because Saddam posed a grave danger to America as well as his own brutalized people, and because his blatant defiance of more than a decade's worth of United Nations Security Council resolutions was undermining both collective security and international law.

And by pushing ideologically motivated tax cuts and repudiating the nation's hard-won commitment to fiscal discipline, President Bush also is reducing our future capacity to act around the world and weakening American economic leadership and leverage.

In addition, the administration has yet to put an effective check on the dangerous nuclear ambitions of North Korea or Iran, or to make any progress toward ending the conflict between Israelis and Palestinians.

To re-establish our credibility on national security, Democrats must offer a positive vision that spells out how we would do a better job of keeping Americans safe and restoring America's capacity to lead.

We begin by reaffirming the Democratic Party's commitment to progressive internationalism -- the belief that America can best defend itself by building a world safe for individual liberty and democracy. We therefore support the bold exercise of American power, not to dominate but to shape alliances and international institutions that share a common commitment to liberal values. The way to keep America safe and strong is not to impose our will on others or pursue a narrow, selfish nationalism that betrays our best values, but to lead the world toward political and economic freedom.

While some complain that the Bush administration has been too radical in recasting America's national security strategy, we believe it has not been ambitious or imaginative enough. We need to do more, and do it smarter and better to protect our people and help shape a safer, freer world.

Too many on the left seem incapable of taking America's side in international disputes, reflexively oppose the use of force, and begrudge the resources required to keep our military strong. Viewing multilateralism as an end in itself, they lose sight of goals, such as fighting terrorism or ending gross human rights abuses, which sometimes require us to act -- if need be outside a sometimes ineffectual United Nations.

And too many adopt an anti-globalization posture that would not only erode our own prosperity but also consign billions of the world's neediest people to grinding poverty. However troubling the Bush record, the pacifist and protectionist left offers no credible alternative.

Democrats will maintain the world's most capable and technologically advanced military, and we will not flinch from using it to defend our interests anywhere in the world.

Democrats believe that America should use its unparalleled power to defend our country and to shape a world in which the values of liberal democracy increasingly hold sway.

Democrats believe that economic freedom is integral to human progress. It is no accident that the world's freest countries are also its richest countries.

They built up and used our armed forces to combat and contain fascism and communism. They expanded trade and created the world economic system that brought decades of unprecedented global prosperity.

Nawr, ma'r cyfraniad yma yn ddigon hir fel mae hi. Digon yw dweud fod hyn yn amlwg yn dangos nad oes gwahaniaeth rhwng y Democratiaid a'r Gweriniaethwyr, dim ond

We need to do more, and do it smarter and better.

Ymddiheuriadau am y cyfraniad hir a'r Saesneg.
Os am weld y polisi uchod ewch yma

Hela Cadnoid

2004-09-16T14:09:00.000+01:00

Wel, dyna beth oedd smonach yn y Senedd ddoe.

Ymladd milain yn mynd ymlaen yn Parliament Square, a phrotestwyr yn torri i fewn i lawr y Ty Cyffredin - a'r cwbwl oherwydd deddf am hela cadnoi.

Wel wir, beth nesa gwedwch.

Mae'r lobi o blaid hela yn dadlau fod pethau amgenach gan y llywodraeth i boeni amdano na hela - megis Irac, y wasanaeth iechyd, addysg ayb. Os felly, yna yn sicr mae rhain yn bethau y dylai'r lobi o blaid hela boeni amdan yn ogystal. Y cwestwin yw tybed a welwn ni'r bobl oedd yn Parlaiment Square yn gorymdeithio drwy Llundain pam fydd y llywodraeth am fomio miloedd o bobl diniwed y tro nesaf? Dyna her.

Ond i fod yn fwy difrifol, mae'n rhaid i mi ddangos rhuddyn o gydymdeimlad at y protestwyr o blaid hela.

Yn bersonol reoddwn i'n cyd-fynd i raddau helaeth iawn a'r Middle Way Group.

Roe'n nhw'n cefnogi cynnig Alun Michael, y gweinidog a chyfrifoldeb dros y mater, sef caniayau hela o dan drwydded.

Mae hyn yn gwneud synnwyr llwyr. Os yw ffermwyr yn gallu prfoi yr angen am helfa yna byddan nhw'n cael eu trwyddedi i gynnal helfa yno. Mae hyn yn gwneud synnwyr yn enwedig mewn ardaloedd mynyddog twristaidd fel Cymru, lle na fyddai siawns o gael pelets neu fwled strae. Mae hefyd yn golygu fod hela yn weithred o anghenrhaid, ac nid yn weithred o hwyl (mater arall yw hi os yw rhywun sy'n gwneud y weithred o anghenrhaid am eu bont yn mwynhau). Mae cynsail amlwg i hyn. Yr hyn yr ydym yn wneud yn y gymdeithas orllewinol, oleia, pan yn wynebu 'vermin' a 'pests' yw eu lladd. Rhaid ond edrych ar lygod ffyrnig, cockroaches, cynrhon ayb. Mae cadno yn aml iawn yn cwympo i fewn i'r categori yma.

Beth sydd wedi nghythruddo i serch hynny yw sut fod y ddadl wedi gallu mynd o'r lefel resymegol yma?

Cafodd yr Aelodau Seneddol Llafur ddigon o gyfleon i fynychu'r dadleuon yn San Steffan a chlywed rhesymau - nid dim ond 'dadl' - gan bobl llawer mwy addysgiedig ar y pwnc. Ond eto fe ddewison nhw ei wrthod. Mae'r Llywodraeth Lafur yma yn cael ei chydnabod fel y llywodraeth gyda'r dealltwriath orau o'r wasg sydd erioed wedi bod, ond eto mae nhw wedi methu'n llwyr a chyfleu bwrdwn cynnig deddf Alun Michael. Methu'n llwyr!

Pam? Sut gyda'r holl adnoddau a'r dealltwriaeth honiedig yma bo nh wedi methu a chyfleu mater gymharol syml.

Ar yr un pryd rwy wedi nghythruddo gyda'r Countryside Alliance a'r ffordd y mae nhw wedi cael nid yn unig rheoli'r agenda ond wedi llywio'r dadleuon i fod yn rhai fwriadol emosiynol - 'y wlad yn erbyn y ddinas', 'ffordd o fyw', 'bywoliaeth' ayb. Petai nhw hefyd wedi taflu eu adnoddau y tu ol i gefnogi cynnig gwreiddiol Alun Michael byddai dim o hyn wedi digwydd. Byddai ffordd o fyw y mwyafrif llethol o helwyr wedi cael eu cadw yn syml gan fod yn angen am helfeydd (oleia yng Nghymru).

Mae hyn, mae arna i ofn, yn drewi, ac yn awgrymu fod gan y ddwy ochr agena cudd. Ar yr un llaw roedd y Llywodraeth (neu Llafur) am wedl diweddu hela doed a ddelo - hyd yn oed fod yna ddadleuon teg o blaid cadw rhai helfeydd, doedd Llafur ddim am wrando ac am ddileu hela. 'Hangover' o ddyddiau brwydrau dosbarth cymdeithasol y tirfeddianwyr yw hyn, a dim arall - brwydyr ydd i bob pwrpas wedi ei hennill ar derfyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae ei blaenoriaethau nhw yn anghywir. Mae nhw wedi troi eu cefnnau ar egwyddorion sylfaenol megis preifateiddio a mynd i ryfel yn erbyn cyd-ddyn, ond yn cadw at syniadaeth 'arcaic' nad sy'n bodoli.

Ac yna'r 'Countryside Alliance' - ymddengys nad oedd diddordeb ganddyn nhw i gefnogi cynnig Michael. Pam? Fel y soniais mae yna ddadleuon teg i gadw helfeydd yn rhannau helaethaf Cymru. Ond efallai ddim yn Lloegr. Mae'n wybyddus fod rhai helfeydd yn magu cadnoi ermwyn eu hela. Mae 'ranches' preifat agored enfawr Lloegr hefyd yn gallu defnyddio 'lampo' a saethu yn llawer mwy effeithiol. Felly 'blood sport' ydys yn rhannau helaeth o Loegr a dim arall, ac mae nhw'n gwybod hynny ac yn gwybod na fyddant yn cael trwydded. Gan mai'r ffermwyr yma yw arianwyr pennaf y Cuntryside Alliance, roedd y CA am gynnal eu diddordebau hwy.

Yr hyn sy'n anffodus yw mai'r rhai sydd wedi cael eu llyncu i fewn i hyn i gyd yw'r mwyaf anghenus o ran hela, a'r mwyaf 'gullible' o Aelodau Seneddol.

http://www.themiddlewaygroup.org.uk/policies.html

UNDEGTRIpwyntDAU-plys

2004-09-14T13:57:00.000+01:00

Mae Llafur newydd gynnal cynhadledd i drafod y Comisiwn Richard.

Yn ol y cyfryngau bu i'r gynhadledd dderbyn cynnig Rhodri Morgan, AC a Phrif Weinidog Cymru, ar Gomisiwn Richard.

Yn fras roedd Comisiwn Richard yn cynnig y dylai'r Cynulliad gael hawliau deddfu llawn, ac hefyd y dylai'r alodau gael eu cynyddu i 80, a phob un yn cael ei ethol trwy drefn PR (cynrychiolaeth gyfranol).

Dywedodd Einharweinix Rhodri Morgan nad oedd e am dderbyn yn llwyr holl argymhellion Richard ai fod yn hytrach am gyflwyno syniad newydd, cyfaddawd sy'n cael ei alw yn 13.2+ (ar ol yr adran berthnasol yn adroddiad Richard).

Nawr gellir deall safbwynt Einharweinix yma. Mae sawl un o fewn y Blaid Lafur yng Nghymru sy'n hollol wrth Gymreig ac yn bendant yn wrth datggnoli. Doedd ond rhaid clywed araith Llew Smith, AS Blaenau Gwent, i weld safbwynt yr adain yma o'r Blaid. Dadleuodd mae llwybyr i lawr y 'separatist root' oedd hyn, a dyna pam fod Dafydd Wigley yn ei gefnogi.

Mae'n rhaid i Einharweinix felly geisio cadw ei blaid yn unedig cyn yr etholiadau cyffredinol ym mis Mai tra ar yr un pryd yn gwthio agenda datganoli ymlaen.

O gadw hyn mewn cof, a dim ond o ystyried hyn gan ddangos rhuddyn o barch at Rhodri Morgan, wy'n cydymdeimlo yn fawr a safbwynt Dafydd Wigley, ac yn teimlo, ar y foment, mai dyna'r llwybyr orau.

Sef yw:
Dywed Comisiwn Richard ei fod yn rhagweld y byddai hyn oll yn dod i ffrwyth erbyn 2011.
Yn gyntaf, mae Cymru wedi bod yn aros 600 mlynedd fel mae hi. Ein bai ni fel dynoliaeth yw ein bod ni'n disgwyl gweld pethau yn digwydd yn rhy fuan - mynnu fod ni yn gweld ffrwyth ein llafur yn syth. Dyw 2011 ddim rhy hwyr. Mae'n gam ar broses hir, ac yn bwysicach fyth yn gam i'r cyfeiriad cywir.

Tan hynny, gallwn ni dderbyn cynnig Rhodri Morgan am ei fod am ennill pleidleiswyr Llafur drosodd i ochr datganoli, a punnai ein bod ni'n lico hynny ai peidio y nhw sy'n dal yr allwedd i punnau fod Cymru am gael eu datganoli ai peidio.

Efallai na fydd Plaid Cymru yn cael y clod haeddianol am wthio'r agenda ymlaen i hyn o beth o. Efallai yn wir y bydd Llafur mewn grym am ddegawdau i ddod. Ond y gwir yw mai agenda y Blaid FYDD hi, ac mae beth sydd yn iawn fydd yn digwydd - does dim gwahaniaeth sut mae'n cael ei wisgo i fyny na phwy sy'n chwythu eu trwmped uchaf eu croch, y ffaith amdani yw ein bod yn mynd i'r cyfeiriad cywir.

Falle fod rhai yn gweld 2011 yn rhy hir, ond y gwir yw rhwng 1997 a 2011 y bydd mwy wedi digwydd i ddatganoli Cymru yn yr 14 mlynedd hynny na beth ddigwyddodd yn y 600 mlynedd cyn hynny.

Nawr falle bydd rhai yn dweud ei fod yn beryglus fy mod i'n datgan hynny gan ei fod yn pandro i bropoganda Llafur. Arwynebol a tila fyddai dadl o'r fath gan ei fod yn diystyrru cyfraniad y mudiad cenedlaethol yn llwyr - ac yn enwedig Plaid Cymru. Byddai dim o hyn wedi digwydd heblaw am fodolaeth a thwf Plaid Cymru.

Na, dyw 13.2+ ddim yn ddelfrydol. Mae'n golygu fod Cymru yn dibynnu ar ewyllys da Lloegr a San Steffan unwaith eto cyn y gallwn ni wneud rhywbeth dros ein hunen. Odi, mae e yn sarhad ar y genedl ein bod yn dal i gael ein trin yn isradd. Ond mae hyn wedi bod yn wir am filenia. Y gwahaniaeth yw ein bod ni wrthi - er yn araf - yn newid y drefn, gam wrth gam.

Dwy ddim yn derbyn y ddadl fod yn rhaid i ni allu cropian cyn cerdded - dadl di-ddim i dawelu lleisiau gwrth ddatganoli Llafur yw hynny. Does dim i ddweud nad ydym ni fel cenedl yn ddigon da i reoli ein hunen nawr. Ond mae'n rhaid i ni ennill ewyllys da pobl Cymru cyn i ni gael hunan reolaeth.

Does dim diben cael hunanreolaeth os, ar ddiwedd y dydd, fod y bobl yn gweld eu hunen fel Saeson neu fel dinasyddion o Loegr. Mae'n rhaid i ni ail adeiladu ein cenedl (os gaf i addasu rywfaint ar chwedl Cynog Dafis).

Os mai trwy gamau bychan megis 13.2+ y mae gwneud hynny yna, 'so be it'.

Serch hynny, alla i ddim derbyn fod yn rhaid i Einharweinix roi addewid am refferendwm ar y mater. Mae hyn, os liciwch chi, yn gam rhy bell yn y cyfaddawdu. Yr unig beth mae hynny'n wneud yw 'fudgeio' popeth ac yn un peth yn gwastraffu amser, ac yn ail yn rhoi amser i wrthwynebwyr datganoli i baratoi eu dadleuon ac adnoddau.

Ystyriwch y peth fel dadl am ryfel. Fod dwy ochr yn cyfaddawdu ond yn raddol yn cyd-fynd, yna mae'n nhw'n cytuno ar ddatrys y peth drwy ryfel. Mae'r ddwy ochr wedyn yn 'entrencho' eu hunen yn eu syniadaeth ac yn paratoi am ryfel gwaedlyd lle nad oes rheswm na man canol - ennill neu cholli yw hi. Dyw hynny ddim yn gwneud dim lles i neb. Bydden well gyda fi fod trafodaethau yn arafu HYD YN OED YN FWY na fod rhyfel cartref ideolegol yn torri mas yng Nghymru eto. Trodd digon y Gymrodorion yn erbyn eu gilydd yn ystod refferendwm '97, oedd wedi creu craith yn y genedl. Craith ddaearyddol hefyd gan fod yna linell pendant ddaearyddol y gellir ei tynnu rhwng Ie a Na. Gall hwn brofi i fod yn niweidiol yn y dyfodol wrth i ni greu y Gymru newydd, gyda Cymry y Dwyrain yn gweld eu teyrngarwch yn gorwedd dros Glawdd Offa.

Rhaid osgoi senario tebyg. Ennill gyda dadl ddeallusol sydd angen, a derbyn fod pobl ag ofn geidwadol afresymol i newid. Mae hi'n broses hir. Yn y pendraw bydd hi'n fwy llesol i ni fel cenedl i baratoi am y 'slog' hir na disgwyl daeargryn gwleidyddol i newid pethau.

Ie i 13.2+ felly, ond refferendwm - na. Lle bod yna gamddealltwriaeth, pe bai yno refferendwm, yna yn naturiol byddwn i'n dadlau o Blaid mwy o rym ac yn anog pobl i ddweud IE, ond hyd yma does dim refferendwm, a 'dwy ddim yn gweld y dylid fod yna un.

'Steady as she goes.'

Ymgyrch y Mis - Darfur, Sudan

2004-09-06T13:56:00.000+01:00

Ymgyrch Mis Medi yw i ddatrys y drychuneb sydd yn digwydd yn Darfur, Sudan ar y foment.

Mae miliynnau o bobl wedi cael eu herlyd o'u cartrefi ac yn ddi-gartref yn byw mewn amgylchiadau erchyll gyda bygythiad heintiau a diffyg dwr a maeth yn mynd yn waeth o ddydd i ddydd.

Mae i'r holl hanes gefndir cymhleth iawn, ond gyda bod miliynnau o bobl yn blant ac yn henoed hefyd, yn wynebu marwolaeth a dioddefaint, mae'n rhaid gweithredu a gwneud rhywbeth.

Gellir cael cefndir yma ar Crisis Web (International Crisis Group, y Cenhedloedd Unedig).

Mae yna ddwy nod i'r ymgyrch yma felly.

Un yw i gynorthwyo ar fyrder, a'r ffordd rhwydda o wneud hyn yw i gyfrannu'n arianol (gyda Medecins Sans Frontieres yma).

Yn ail, a'r pwysica yn y tymor hir yw ymgyrchu i gael llywodraethau'r byd a'r Cenhedloedd Unedig i weithredu a dwyn pwysau ar lywodraeth Sudan i beidio a chefnogi'r Janjaweed ac i anelu i gael canlyniad positif drwy drafodaeth a heddwch.

Mae Amnest Rhyngwladol yn cynnig syniadau da am hyn yma , hefyd ar y Blog yma fe ffeindiwch chi linc i wefan i ddanfon ffacs at eich Aelod Seneddol a rhifau cyswllt eich Aelod Seneddol, Aelod Cynulliad, Aelod Seneddol Ewropeaidd a Llywodraeth Leol - gallant oll gyfrannu yn yr ymgyrch i ddatrys trallod Sudan.

Unwaith eto, mae hyn yn ymgyrch y dylem ni oll geisio wneud rhywbeth - mae pob peth bach y gallwn ni ei wneud am fod o fydd.

bwrddyriaithgate

2004-09-03T13:44:00.000+01:00

Wel, mae controfersi Bwrdd yr Iaith yn dal i rygni ymlaen - a da o beth yw hynny!

I chwi sydd ddim yn gwybod, nol ddechrau Awst roedd y Cynulliad yn apwynti cadeirydd newydd i Fwrdd yr Iaith Gymraeg - swydd deuddydd yr wythnos am £31,000.

Llafurwr oedd yn y swydd, Rhodri Williams, ond mae e wedi symud ymlaen i OFCOM.

Beth bynnag mae pryder afresymol y Blaid Lafur am berthynas y Gymraeg a chendelaetholdeb, a fod Plaid Cymru yn dal monopoli ar faterion yn ymwneud a'r iaith, a fod polisiau Llafur yn eithriadol o wan parthed datblygu, cynnal a chadw'r iaith, yn gadael y Blaid Lafur, a bellach yn fwy difrifol y Llywodraeth Lafur, yn agored i gael eu beirniadu. Yn hynny o beth mae nhw'n despret i gadw rheolaeth o Fwrdd yr Iaith. Dyn nhw ddim yn rhy awyddus i gael Bwrdd y mae'n nhw'n tybio sydd yn naturiol Bleidiol (h.y. Plaid Cymru) yn ei beirniadu yn gyson am eu diffygion a methianau.

Roedd yn rhaid - ar bob cyfri - sicrhau mae rhywun oedd oliea a yn cydymdeimlo a Llafur oedd yn cael y swydd eto.

Beth bynnag, aethpwyd ati i ffurfio panel penodi - traws bleidiol. Y bwriad oedd eu bod nhw yn cynnal cyfweliadau ac yn eu marcio gan rhoi nodiadau i gyfiawnhau y marciau. Penodwyd menyw o'r enw Meri Huws i'r swydd gyda Alun Pugh (Gweinidog Diwylliant, Chwaraeon a'r Iaith Gymraeg) yn amlwg wrth ei fodd.

Ond byr hoedlog oedd y llawenydd. O fewn dim fe gwynodd Aelod Cynulliad Plaid Cymru - oedd ar y panel apwyntio - fod y person anghywir wedi cael ei benodi. Dywedodd fod ymgeisydd arall wedi cael 7pwynt a hanner yn fwy na Meri Huws. Aeth y sgandal ymhellach, dywedodd fod Alun Pugh mewn gwirionedd wedi ysgrifennu nodiadau am Meri Huws yn unig, gan beidio a gwneud nodiadau ar gyfer gweddill yr ymgeiswyr. Taflwyd y cyhuddiad mae croniistiaeth oedd hyn am fod Meri Huws...weit ffor it... yn aelod o'r Blaid Lafur!

Wel dyna i ni sioc.

Serch hynny, erbyn heddwi mae'r sgandal wedi mynd yn fwy. Mae'n debyg fod Meri Huws wedi gadael eu gwr dair mlynedd yn ol i gael affer gyda rhyw syrtein Andrew Davies AC (Aelod Cynulliad Llafur a Gweinidog Datblygu Economaidd a Thrafnidiaeth).

Mae hyn oll yn drewi ac mae'n warthus.

Dylai Alun Pugh cael y sach, neu oleia yr asgwrn cefn a hunanbarch i ymddiswyddo am hyn. Dylai Rhodri Morgan hefyd ymddiheurio i'r genedl fod ei gabinet a'r safle a roddir i aelodau cabinet yn cael ei gamddefnyddio i sicrhau fod agenda pleidiol Llafur yn cael ei wthio mewn rol lle na ddylai gwleidyddiaeth bleidiol fynd yn agos ato. Mae dyfodol yr iaith yn amgenach ac yn bwysicach nag unrhyw blaid wleidyddol. Llafur yw'r unig blaid sydd yn gwrthod derbyn hynny ac yn ei drin a dirmyg a sarhad iw ddefnyddio fel teclyn gwleidyddol - a hynny yn unig pan eu bod nhw, yn gyndyn, yn cydnabod bodolaeth yr iaith.

Ysgrifennwch lythyr at Rhodri Morgan yn mynnu diswyddiad Alun Pugh o'r cabinet.

Mae'n siwr y bydd e'n ymateb trwy ddweud fod ymchwiliad yn cael ei gynnal, ond esgus a thechneg yw hn (un sydd yn cael ei ddefnyddio yn aml gan Llafur) i brynnu amser a gobeithio y bydd y mater yn cael ei anghofio yn y cyfamser.

Gwarthus.

Palestiniaid eithafol yn bomio Israel

2004-09-01T16:15:00.000+01:00

Ymddengys fel petai eithafwyr Palesteinaidd wedi dechrau bomio yn Israel eto yn dilyn pum mis o frwydro mewnol. Mae'n nhw'n honni mai mewn ymateb i lofruddiaeth y llywodraeth Israeli i arweinwyr Hamas ddechrau eleni yw hyn.

Mae'n drist iawn gweld fod lladd wedi ail ddechrau yno o du Palesteina.

Neges fer yw hon serch hynny i groesawi un o'r ychydig ddatganiadau call yr wyf wedi glywed oddi wrth Yasser Arafat ers tro byd.

The Palestinian interest requires a stop to harming all civilians so as not to give Israel a pretext to continue its agression against our people.

Ac meddai'r Prif Weinidog Palesteinaidd:

Killing civilians, whether from the Palestinian side or the Israeli side, will achieve nothing except hatred and more enmity and therefore we condemn that strongly.

Wy ddim yn credu fod y datganiadau yma - yn enwedig un Arafat - wedi cael hanner digon o sylw.

Dylai pawb eisiau gweld y Dwyrain Canol yn gweithredu tuag at ddatrysiad heddychlon i'r drafferth yno. Gyda bod gymaint o hanes i'r trafferthion, ymddengys yn rhesymegol i ddisgwyl y gellir gweithredu i gael dwy bobloedd yn byw ochr yn ochr - y 'two state solution'.

Mae Arafat hyd nes yn ddiweddar wedi bod yn cynrychioli yr elfennau mwyaf eithafol ym Mhalesteina, dyna pam, felly, bod ei ddatganiad mor holl bwysig.

Nid ydyw o ddiddordeb i'r elfennau mwyaf eithafol ym Mhalesteina na Israel i gael heddwch yno am y byddai hyn yn arwain, yn anatod, at y 'two state solution'. Mae'r Palesteiniaid mwyaf eithafol yn datgan yn groch eu bod nhw am ddiddymu Israel yn llwyr ac adfeddianu'r holl dir yno, a'r Israelis mwyaf eithafol yn dweud yr un peth am Balesteina. Nid ydyw, felly, o ddiddordeb iddynt i weithio am fan canol. Mae Arafat, fel y soniais sydd wedi bod yn cynrychioli elfennau eithafol Palesteina, nawr yn datgan - i bob pwrpas - eto, ei fod yn barod i weithio i gyrraedd sefyllfa lle gall Israelis a Phalesteiniaid fyw ochr wrth ochr.

Da iawn Arafat yn hyn o beth. Mae'n bwysig i'r cynrychiolwyr rhyngwladol gydnabod hyn.

Y tywydd ac amaethyddiaeth

2004-08-31T16:34:00.000+01:00

Yn dilyn y glaw ofnadwy sydd wedi bod gyda ni yng Nghymru dros yr Haf, mae'r cwestiwn wedi codi eto a yw ffermio bellach yn economiadd ac a ddylwn ni barhau a ffermio yma, gan ei fod yn bosib mewnforio y rhan fwya o gig a chnydau erbyn hyn.

I fi mae'n rhaid cyfaddef mae hyn yn ymateb cul a thymor byr.

Unwaith eto ry'n ni'n gweld popeth yn cael eu fesur yn nhermau arian. Does dim gwerth yn cael ei roi ar ddiwylliant a iaith. Un o gyfraniadau mwyaf amaethyddiaeth i Gymru yw parhad yr iaith a'n diwylliant ni yma.

Yn sicr mae yna ormod o ffermio wedi digwydd ac wedi arwain at ddirywiad yng nghefn gwlad - gyda nifer o gynefinoedd rhai o adar a bywyd gwyllt cynhenid y wlad naill ai'n diflannu neu o dan fygythiad. Ond doth hyn yn sgil y gor wario a wnaed yn y byd amaethyddol yn dilyn y Rhyfel Byd. Does dim man canol wedi bod. Mae diwydiant a datblygiad technoleg yn sicr wedi bod yn andwyol i amaethyddiaet, yn yr ystyr fod peiriannau wedi cymryd lle gwaith dynol syd d yn ei dro wedi golygu crebachu yn y cymunedau amaethyddol a dirywiad yn llawer o gymunedau hynafol Cymru (o brofiad personol rhaid ond edrych ar Islawr Dre ger Dolgellau, neu cwm Cywarch rhwng Dinas Mawddwy a Llanymawddwy i weld dylanwad hyn).

Ond mae'n rhaid i wlad gael y cynnyrch sylfaenol i fedru bod yn hunan-gynhaliol.

Mae'n arwydd clir o nam y cof sydd gan bobl wrth ein bod ni eleni yn son am gynnyrch grawn Cymru yn dioddef tra fo'r Iwcran, er enghraifft, yn orlawn o'r stwff. Cwta flwyddyn yn ol roedd Dwyrain Ewrop yn dioddf llifogydd anferthol gyda pris bara yn uwch nag erioed am fod y gwenith yno wedi ei ddifrodi, tra fod Ynysoedd Prydain yn danboeth. y gwir yw nad yw'r tymhorau bellach mor gyson ag oedden nhw. Mae'r drwg y mae dynoliaeth wedi ei wneud trwy or ddiwydiannu'r blaned yn dangos, ac ry'm ni'n talu'r pris amdano. Mae'n rhaid i ni dderbyn cyfrifoldeb am hyn a derbyn fod newid ar droed.

O ystyried hynny, gallwn ni ddim fod yn or ddibynol ar gymryd yn ganiataol y gallwn fewnforio popeth. Mae pob cenedl bellach yn dioddef tywydd eithafol, ac mae dyletswydd arnom ni i gdweithio i sicrhau fod pawb yn cael digon o fwyd, ddim manteisio ar ein sefyllfa ffodus, achos pwy a wyr, y flwyddyn olynol byddwn ni yn yr un twll - fel sydd wedi ei brofi yn ystod y blynyddoedd diweddar

Gwefan yn trafod dyfodol hinsawdd y byd

Ymgyrch Adam yn cynnig gobaith i Lafur llawr-gwlad?

2004-08-26T11:11:00.000+01:00

O'r diwedd mae rhywun wedi cael y gyts i ddod a'r holl dystiolaeth am gelwyddau Blair ynghyd a'u cyhoeddu nhw ochr yn ochr a'r gwir.

Dyna mae Adam Price, AS Plaid Cymru Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, wedi ei wneud trwy gomisiynnu adroddiad gan ddau ysgolhaug o Gaergrawnt a Birkbeck.

Mae nifer ohonom wedi dadlau yn gyson fod Blair wedi 'ymestyn y gwir' a 'chamarwain' - ac wedi dweud hynny yn gyhoeddus, ac wedi cyhoeddu ar y we y gwahanol gelwyddau a ddywedodd e. I unrhywun oedd a synnwyr cyffredin doedd tystiolaeth ymchwiliadau Hutton a Butler ddim yn cyd-fynd o gwbl a honiadau Tony Blair yn y Senedd. Roedd hi'n un peth i ni ar y cyrion waeddu hynny hyd nes ein bod ni'n groch, ond peth arall oedd hi i gael cydnabyddiaeth o hyn. Ceisiodd sawl AS ofyn cwestiynnau am hyn yn y Senedd, ond roeddynt yn cael eu wfftio gyda'r 'rebuttal' fod pob cwestiwn wedi cael ei ateb yn yr ymchwiliadau a fod y Llywodraeth - a Blair - wedi cael eu darganfod yn ddieuog.

Efallai'n wir fod pob cwestiwn wedi eu hateb yn yr ymchwiliadau - ond nid dyna oedd y dyfarniadau!

Felly mae clywed fod yr adroddiad yma wedi ei wneud yn casglu'r holl dystiolaeth ynghyd yn rhywbeth mawr iw groesawi.

Mae oleia 11 AS nawr am geisio 'impeacho' Blair. Ychydig iawn o obaith sydd mae'n debyg, ond mae'n gorfodi Irac yn ol ar yr agenda eto ac yn gorfodi Blair i gyfiawnhau ei gamarwain.

Ys dywed Adam Price mewn sawl erthygl heddiw - ac fel y soniodd un cyfranwr mewn erthygl yn Barn rhai misoedd yn ol - mae hyn yn mynd i graidd dmocratiaeth. Pwy hawl sydd gan Blair i fynd i ryfel a lladd degau o filoedd o bobl ddiniwed yn Irac i gyflwyno democratiaeth yno tra'n amlwg yn anwybyddu democratiaeth yma?

Mae'r llywodraeth yn ceisio honni mai stynt yw'r cwbwl. Efallai yn wir, ond yn yr hinsawdd sydd ohoni mae'n rhaid cael stynts o'r fath i gyrraedd y gwir. Yr unig reswm mae LLafur yn gwrthwynebu'r stynt arbennig yma yw am ei fod yn bygwth eu Prif Weinidog nhw. Dyali Llafur beidio a bod mor amddiffynol a derbyn nad yw Blair yn cynrychioli eu hegwyddorion na'u daliadau nhw bellach a chefnogi ymgyrch Adam Price a'r gweddill. Mae Llafur wedi bod yn rhy brysur yn sicrhau eu bod nhw'n cadw mewn grym ar drail eu daliadau sylfaenol nhw. Falle fod hyn yn stynt sydd am ddenu mwy o bleidleisiau i blaid wleidyddol arall ar drail y Blaid Lafur. Ond a yw hynny mewn gwirionedd yn bris mor uchel i dalu am Brif Weinidog sydd wedi troi Llafur i fewn i fod yn geidwadol (g fach)? Yn bris werth ei dalu i ddod a'r milwyr yn ol a dwyn pwysau ar llywodraeth adain dde eithafol America i stopio eu hymgyrch am ymerodraeth fyd-eang?

Mae'n bryd i aelodau llafur ail-asesu a naill ai ymadael neu ail-gipio eu plaid yn ol. Pa bynnag un mae'n rhaid i llafur ar lawr gw;ad ddatgan eu cefnogaeth i ymgyrch traws bleidiol Adam Price i ennill yn ol hunan-barch a'u plaid. Os ddim yna bydd y Blaid Lafur yn marw gyda'r genhedlaeth hyn sy'n bodoli heddiw - a hynny o few yr ugain mlynedd nesaf.

Erthyglau yn y wasg heddiw:
Gwefan 'Impeach Blair'
Al Jazeera
BBC
Western Mail
Reuters
Telegraph
Scotsman
Erthygl Adam Price AS yn y Guardian
Scotsman arall
Erthygl y Guardian
ePolitix
Independent Online - De Affrica
Mathaba.Net, Affrica
Herald, yr Alban

Adroddiad Abu Ghraib - conspirasi Bush?

2004-08-25T16:03:00.000+01:00

Felly, mae adroddiad gan bwyllgor o gynghorwyr y Pentagon wedi dod i'r casgliad fod ar y Pentagon gyfrifoldeb am yr ymddygiad gwarthus yng ngharchar Abu Ghraib yn America.

Mae'n beth da fod hyn wedi cael ei amlygu yn hyn o beth - gall pobl waeddu o'r cyrion hyd nes eu bod nhw biws, ond yn anffodus nid yw'r cyhoedd am gael eu argyhoeddu tan fod adroddiad gan bobl (hunan)bwysig yn yn cael ei gyhoeddi (am mai dyna sut mae'r cyfryngau yn gweithio).

Mae dyfodol Rumsfeld yn y fantol felly. Er fod yr adroddiad yn dweud nad yw umsfeld ei hunan yn gyfrifol, mae'r adroddiad yn dweud fod yna gyfrifoldeb yn gorwedd gyda'r rheolwyr.

There is no evidence of a policy of abuse promulgated by senior officials or military authorities...(yn ddiweddarach) There was indirect responsibility at higher levels in that the weaknesses at Abu Ghraib were well known, and corrective action could have been taken and should have been taken

I fi mae hwn yn amlwg yn gosod y bai ar Rumsfeld. Pan oe'n i'n gweithio yn yr Undeb Myfyrwyr fe gethon ni wybod yn syth byn fod cyfrifoldeb Iechyd a Diogelwch yn gorwedd, yn y pendraw, ar fy sgwyddau i fel llywydd - dim gwahaniaeth os nad oeddwn i'n uniongyrchol gyfrifol am y peth - mae hyn yn wir ymhron pob maes busnes. Roedd y Pentagon yn gwybod am y camweddau; gellir fod wedi gwneud rhywbeth amdanyn nh; ond gwnaethpwyd ddim. Ta-ta Rumsfeld ddylai hi fod felly.

Ond wedyn doedd dim disgwyl i'r milwyr yno wybod dim gwell, gan yn un peth mae America yn cyfiawnhau camdrin carcharorion Guantanamo gan honni nad carcharorion rhyfel ydyn nhw. Mae cynsail yn cael ei osod gan America i gyfiawnhau camdrin. Roedd milwyr Abu Ghraib ond yn dilyn arferiad y fyddin Americanaidd felly.

Yn ogystal a hyn beth arall gellir ei ddisgwyl allan o ryfel? Dyw RHYFEL ddim yn beth teg - mae pobl - di-niwed gan amla - yn cael eu lladd ac n dioddef - a hynny yn fwriadol. Os yw un byddin am gael gwybod cyfrinachau'r fyddin arall mae nhw am ddefnyddio pob dull posib.

Y sioc mawr mewn gwirionedd gyda erchyllterau Abu Ghraib yw eu bod nhw wedi cael eu datgelu o gwbwl! Mae pethau o'r fath yn digwydd - ac wedi digwyd - ym mhob rhyfel, dim ond mai'r collwyr sy'n cael eu pardduo am fod yn filain gan y buddugwyr.

Ond ar bwynt arall, fi'n cofio darllen erthygl o America yn un o rifynnau gymharol ddiweddar y New Statesman. Yno datgelodd y colofnydd fod dwrch yn y balid weriniaethol wedi datgelu sawl peth iddo fydd yn gwneud y frwydyr am yr arlywyddiaeth yn un mochedd. Un o'r pethau hynny oedd y byddau ymgyrch i bardduo enw John Kerry drwy godi amheuon am un o'u galonnau porffor. Mae hyn wrthi'n digwydd nawr. Beth sydd a wnelo hyn a Rumsfeld ag Abu Ghraib, medde chi. Wel un o'r pethau eraill a nodwyd oedd fod Donald Rumsfeld yn 'liability' i ymgyrch George W. Bush, yn enwedig gyda fod Edwards, 'running mate' Kerry mor boblogaidd. Mae ymgyrch Bush am gael gwared o Rumsfeld felly, ac am ddangos fod Bush, yn debyg i Blair, yn credu yn y rhyfel Irac fel achos dyngarol ond yn derbyn fod camgymeriadau wedi eu gwneud nad oedd e yn gyfrifol amdanyn nhw. Mae hyn felly yn gyfle perffaith i Bush i ddatrys hyn oll mas, hynny yw fod Rumsfeld yn cymryd y can am gamweddau Abu Ghraib a dangos eu fod yn ddyn da yn y bon yn gweithredu er lles pobl eraill (!).

Sinicaidd? Odw.

Yr Olympics, Llwyddiant, a Paula fach (druan)

2004-08-24T11:33:00.000+01:00

Bu i Paula Radcliffe fethu yn eu hymgais i ennill medal aur (neu unrhyw fedal) yn y ras Marathon yn y gemau olympaidd eleni. Mae hi wedi bod yn wylofain ar sgriniau y teledu ac yn y wasg, ac mae'r cyfryngau oll yn neud mor a mynydd o'r ffaith iddi golli a fod rhaid fod yna rywbeth mawr yn bod.

Wel, does gennyf i, am un, ddim cydymdeimlad ati.

Wel, a bod yn deg, dyw hwnna ddim yn hollol wir, mae 'da fi y mymryn llei o gydymdeimlad.

Yn gyntaf oll mae sawl person arall wedi colli yn y gemau olympaidd yma - o'r miloedd sy'n cystadlu bach iawn yw'r rhai sy'n llwyddo (yn amlwg), ond does dim ffys a nonsens yn cael ei wneud o'r rhai yma. Y gwir amdani yw fod ar y cyfryngau Saesnig gyfrifoldeb am ymddygiad a chyflwr Paula Radcliffe. Yn yr un modd a thim Pel-Droed Lloegr yn y bencampwriaeth Ewropeaidd eleni, rhoddwyd gymaint o bwysau a disgwyliadau ar gefn Paula Radcliffe fel eu fod wedi mynd yn un peth iw phen hi ac yn y pendraw wedi bod yn ormod iddi ymdopi.

Ond hefyd, bellach mae arian mawr iw wneud allan o chwaraeon - o bob math. Mae Paula Radcliffe wedi gwneud ei ffortiwn gyda nawdd allan o'i dawn i redeg. Yn arianol yn sicr mae hi wedi bod ar eu hennill. Nawr, beryg y bydd hi ar ei cholled yn sylweddol. Mae hyn yn codi cwestiwn arall am gymhelliad yr athletwyr yma i gymryd rhan - ond fel y soniais cwestiwn arall yw honno.

Ond mae'n clymu mewn i'r holl sgandal sydd wedi bod yn y gemau yma, gyda beirniad yn cael eu diddymu am fethu a marcio yn gywir yn dilyn cwynion, a 'gwledydd' yn gosod fwy a mwy o gwynion. Yn y bon arian yw gwraidd hyn. Mae'r athletwyr a'r gwledydd yn eu tro ar eu hennill yn sylweddol, yn arianol, o gael llyddiant yn y gemau olympaidd. Dyna pam fod y diwydiant cyffuriau yn gwneud gystal allan o'r athletwyr. Mae llwyddiant yn creu cyfoeth.

Mae syniad gwreiddiol y gemau olympaidd yn un iw edmygu - sef mai cystadleuwyr amatur ddylai gymryd rhan. Byddai hyn yn gwneud gemau yn decach ac yn adlewyrchu gwir ddawn person heb y disgwyliadau anioddefol a ddaw yn sgil arian mawr a sylw'r cyfryngau. Yn anffodus mae'r ysbryd yma wedi diflannu'n llwyr, ac mae arna i ofn y daw llwyddiant gemau olympaidd 2004 - yn fwy nag unrhyw gemau arall sydd wedi bod - yn sgil cyfoeth.

Does ond angen edrych ar y tabl medalau i weld hyn gyda'r UDA, Awstralia, Ffrainc, Yr Almaen, Prydain a gwledydd y Gorllewin yn gyson ar y brig. Pwynt amlg, ond un sydd angen cadw mewn cof.

Felly mae'n flin gennyf Paula, ond mae'r hinsawdd a'r amgylchiadau sydd ohoni yn golygu nad oes gennyf llawer o gydymdeimlad at dy fethiant eleni. Os wyt ti am feuo rhywun beua'r cyfryngau a'r cwmniau ariangar oedd yn gobeithio gwneud elw anferthol ar gefn dy ddawn a'th waith caled.

Eich Cynrychiolydd Etholedig

2004-08-23T16:26:00.000+01:00

*Nid yw'r rhestr yma wedi ei orffen eto. Mi fyddaf yn ei orffen a'i ddiweddaru yn gyson. Nid yw chwaith yn dangos pwy yw eich cynghorydd Sir na Bro lleol, dim ond aelodau etholedig yn Ewrop, San Steffan a'r Cynulliad. Gobeithio y byddwch yn ei ffeindio'n ddefnyddiol.*

I gysylltu a’ch Aelod Seneddol yn y Senedd danfonwch eich llythyron at:
Enw’r Aelod Seneddol Ty’r Cyffredin/House of Commons Llundain/London Lloegr/England SW1A 0AA

I gysylltu a’ch Aelod Cynulliad yn y Cynulliad Cenedlaethol danfonwch eich llythyron at:
Enw’r Aelod Cynulliad Cynulliad Cenedlaethol Cymru Ty Crughywel Bae Caerdydd Caerdydd CF99 1NA

Aberafon

Dr Hywel Francis, AS (Llafur)
francish@parliament.uk
Eagle House 2 Heol Talbot Port Talbot SA13 1DH
Ffon: 01639 897660 Ffacs: 01639 891725

Brian Gibbons, AC (Llafur)
brian.gibbons@wales.gov.uk
Eagle House 2 Heol Talbot Port Talbot SA13 1DH
Ffon: 01639 870779 Ffacs: 01639 870779

Alun a Dyfrdwy

Mark Tami AS, (Llafur)
tamim@parliament.uk
Deeside Enterprise Centre Rowley Drive Shotton Sir y Fflint CH5 1PP
Ffon: 01244 819854 Ffacs: 01244 823548

Carl Sargeant AC, (Llafur)
Carl.sergeant@wales.gov.uk
Deeside Enterprise Centre Rowley Drive Shotton Sir y Fflint CH5 1PP
Ffon: 01244 823547 Ffacs: 01244 823548

Blaenau Gwent

Llew Smith AS (Llafur)
23 Stryd Beaufort Brynmawr NP23 4AQ
Ffon: 01495 313345 Ffacs: 01495 313346

Peter Law AC (Llafur)
Peter.law@wales.gov.uk
1a Stryd Bethcar Glyn Ebwy Gwent NP23 6HH
Ffon: 01495 304569 Ffacs: 01495 306908

Brycheiniog a Maesyfed

Roger Williams, AS (Democratiaid Rhyddfrydol)
williamsr@parliament.uk williamsr@cix.co.uk
4 Watergate Aberhonddu LD3 9AN
Ffon: 01874 625739 Ffacs: 01874 625635

Kirsty Williams AC (Democratiaid Rhyddfrydol)
kirsty.Williams@wales.gov.uk
4 Watergate Aberhonddu LD3 9AN
Ffon: 01874 620181 Ffacs: 01874 620182

Penybont-ar-Ogwr

Win Griffiths, AS (Llafur)
griffithsw@parliament.uk
47 Stryd Nolton Penybont-ar-Ogwr CF31 3AA
Ffon: 01656 645432 Ffacs: 01656 767551

Carwyn Jones, AC (Llafur)
Carwyn.jones@wales.gov.uk
12 Stryd y Frenhines Penybont-ar-Ogwr CF31 1HX
Ffon: 01656 664320 Ffacs: 01656 669349

Caernarfon

Hywel Williams AS (Plaid Cymru)
williamshy@parliament.uk
8 Stryd y Castell Caernarfon Gwynedd LL55 1SE
Ffon: 01286 672076 Ffacs: 01286 672003

Alun Ffred Jones, AC (Plaid Cymru)
Alunffred.jones@wales.gov.uk
8 Stryd y Castell Caernarfon Gwynedd LL55 1SE
Ffon: 01286 672076 Ffacs: 01286 672003

Caerffili

Wayne David, AS (Llafur)
davidw@parliament.uk
Suite 5 Ty Sain Ffagan Stryd Sain Ffagan Caerffili CF83 1FZ
Ffon: 029 2088 1061 Ffacs: 029 2088 1954

Jeff Cuthbert, AC (Llafur)
Jeff.Cuthbert@wales.gov.uk
YMCA Bargoed Iron Place Gilfach Caerffili CF81 8JA
Ffon: 01443 838542 Ffacs: 01443 838726

Caerdydd, Canol

Jon Owen Jones, AS (Llafur)
Jon-owen-jones@cardiff-central-clp.new.labour.org.uk
199 Heol Casnewydd Caerdydd CF24 1AJ
Ffon: 029 2063 5811 Ffacs: 029 2063 5814

Jenny Randerson, AC (Democratiaid Rhyddfrydol)
Jenny.randerson@wales.gov.uk
133 Heol y Ddinas Y Rhath Caerdydd CF24 3BQ
Ffon: 029 2047 1168

Caerdydd, Gogledd

Julie Morgan, AS (Llafur)
morganj@parliament.uk
17 Plasnewydd Whitchurch Caerdydd CF14 1NR
Ffon: 029 2062 4166 Ffacs: 029 2062 3661

Sue Essex, AC (Llafur)
Sue.essex@wales.gov.uk
18 Plasnewydd Whitchurch Caerdydd CF14 1NR
Ffon: 029 2061 0680 Ffacs: 029 2061 0662

Caerdydd, De a Phenarth

Alun Michael, AS (Llafur)
alunmichaelmp@parliament.uk
Blwch Post 453 Caerdydd CF11 9YN
Ffon: 029 2022 3533 Ffacs: 029 2022 9936/9947

Lorraine Barrett, AC (Llafur)
Lorraine.barrett@wales.gov.uk
Ystafell B.304 Cynulliad Cenedlaethol Cymru Ty Crughywel Bae Caerdydd Caerdydd CF99 1NA
Ffon: 029 2089 8376 Ffacs: 029 2089 8377

Caerdydd, Gorllewin

Kevin Brennan, AS (Llafur)
Transport House 1 Heol y Gadeirlan Caerdydd CF11 9SD
Ffon: 029 2022 3207 Ffacs 029 2023 0422

Rhodri Morgan, AC (Llafur)
Rhodri.morgan@wales.gov.uk
4ydd Llawr Transport House 1 Heol y Gadeirlan Caerdydd CF11 9SD
Ffon: 029 2022 3207 Ffacs: 029 2023 0422

Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr

Adam Price, AS (Plaid Cymru)
pricea@parliament.uk
37 Heol y Gwynt Rhydaman Sir Gar SA18 3DN
Ffon: 01269 597677 Ffacs: 01269 591334

Rhodri Glyn Thomas, AC (Plaid Cymru)
Rhodri.Thomas@wales.gov.uk plaid@rhydaman.freeserve.co.uk
37 Heol y Gwynt Rhydaman Sir Gar SA18 3DN
Ffon: 01269 597677 Ffacs: 01269 591334

Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro

Nick Ainger, AS (Llafur)
aingern@parliament.uk
Ferry Lane Works Ferry Lane Doc Penfro Sir Benfro SA71 4RE
Ffon: 01646 684404 Ffacs: 01646 686900

Christine Gwyther, AC (Llafur)
Christine.gwyther@wales.gov.uk
Llawr Cyntaf 32 Blue Street Caerfyrddin Sir Gar SA31 3LE
Ffon: 01267 238 306 Ffacs: 01267 220555

Ceredigion

Simon Thomas, AS (Plaid Cymru)
thomassi@parliament.uk
Ty Goronwy 32 Heol y Wig Aberystwyth Ceredigion SY23 2LN
Ffon: 01970 624516 Ffacs: 01970 624473

Elin Jones, AC (Plaid Cymru)
Elin.jones@wales.gov.uk
Ty Goronwy 32 Heol y Wig Aberystwyth Ceredigion SY23 2LN
Ffon: 01970 624516 Ffacs: 01970 624473

De Clwyd

Martyn Jones AS (Llafur)
jonesst@parliament.uk
Foundry Buildings Gutter Hill Johnstown Wrecsam LL14 1LU
Ffon: 01978 845938 Ffacs: 01978 843392

Karen Sinclair AC (Llafur)
Karen.Sinclair@wales.gov.uk
6 Oak Mews Heol y Dderwen Llangollen Sir Ddimbych LL20 8RP
Ffon: 01978 869105 Ffacs: 01978 869464

Gorllewin Clwyd

Gareth Thomas AS (Llafur)
thomasg@parliament.uk
5 Heol Wynnstay Bae Colwyn Conwy LL29 8NB
Ffon: 01492 531154 Ffacs: 01492 535731

Alun Pugh AC (Llafur)
alun.pugh@wales.gov.uk
Ty Copthorne The Broadway Abergele LL22 7DD
Ffon: 01745 825855 Ffacs: 01745 827709

Conwy

Betty Williams AS (Llafur)
bettywilliamsmp@parliament.uk
Ffon: 01248 680097

Denise Idris Jones AC (Llafur)
Denise.idrisjones@wales.gov.uk
22 Stryd Augusta Llandudno Conwy LL30 2AD
Ffon: 01492 873064 Ffacs: 01492 873064

Cwm Cynon

Ann Clwyd AS (Llafur)
clwyda@parliament.uk
6 Cwrt y Deon Stryd y Deon Aberdar CF44 7BN
Ffon: 01685 871394 Ffacs: 01685 883006

Christine Chapman AC (Llafur)
Christine.chapman@wales.gov.uk
Siambrau Banc Midland 28a Stryd Rhydychen Mountain Ash CF45 3EU
Ffon: 01443 478098 Ffacs: 01443 478311

Delyn

David Hanson AS (Llafur)
hansond@parliament.uk
64 Stryd Caer Fflint Sir y Fflint CH6 5DH
Ffon: 01352 763159 Ffacs: 01352 730146

Sandy Mewies AC (Llafur)
Sandy.mewies@wales.gov.uk
64 Stryd Caer Fflint Sir y Fflint CH6 5DH
Ffon: 01352 763398 Ffacs: 01352 763398

Gwyr

Martin Caton AS (Llafur)
catonm@parliament.uk
26 Heol Pontarddulais Gorseinon Abertawe SA4 4FE
Ffon: 01792 892100 Ffacs: 01792 892375

Edwina Hart (MBE) AC (Llafur)
Edwina.hart@wales.gov.uk
26 Heol Pontarddulais Gorseinon Abertawe SA4 4FE
Ffon: 01792 895481 Ffacs: 01792 895646

Islwyn

Don Touhig AS (Llafur)
griffint@parliament.uk
6 Parc Busnes Woodfieldside Heol Penmaen Pontllanfraith Coed Duon Gwent NP12 2DG
Ffon: 01495 231990 Ffacs: 01495 231959

Irene James AC (Llafur)
Irene.james@wales.gov.uk

Llanelli

Denzil Davies AS (Llafur)
Adeilad Vauxhall Vauxhall Llanelli SA15 3BD
Ffon: 01554 756374 Ffacs: 01554 779250

Catherine Thomas AC (Llafur)
Catherine.Thomas@wales.gov.uk
6 Y Frenhines Fictoria Llanelli Sir Gar SA15 2TL
Ffon: 01554 759906 Ffacs: 01554 759735

Meirionydd Nant Conwy

Elfyn Llwyd AS (Plaid Cymru)
Ty Glyndwr Heol Glyndwr Dolgellau Gwynedd LL40 1BD
Ffon: 01341 422661 Ffacs: 01341 423990

(Yr Arglwydd) Dafydd Elis-Thomas AC (Plaid Cymru)
dafydd.elis-thomas@wales.gov.uk
Ty Glyndwr Heol Glyndwr Dolgellau Gwynedd LL40 1BD
Ffon: 01341 422661 Ffacs: 01341 423990

Merthyr Tydfil a Rhymni

Dai Havard AS (Llafur)
havardd@parliament.uk
Rhif 3 Llawr Cyntaf Adeilad Venture Wales Parc Diwydianol Merthyr Tydfil Pentrebach Merthyr Tydfil CF48 4DR
Ffon: 01443 693924 Ffacs: 01443 692905

Huw Lewis AC (Llafur)
huw.lewis@wales.gov.uk
Adeilad Venture Wales Parc Diwydianol Merthyr Pentrebach Merthyr Tydfil CF48 4DR
Ffon: 01443 692299 Ffacs: 01443 691847

Sbaen i groesawi mewnfudwyr

2004-08-23T15:25:00.000+01:00

Mae'n edrych fel petai llywodraeth sosialaidd newydd Sbaen yn dechrau gweithredu yn bositif - neu oleia ar fater o fewnfudwyr.

Mae Sbaen yn derbyn dros 1/4 o holl fewnfudwyr anghyfreithlon Ewrop, a bu i'r llywodraeth asgell dde oedd mewn grym tan yn ddiweddar ddilyn trywydd tebyg iawn i'r hyn y mae'r Eidal yn parhau i wneud - sef danfon eu llynges milwrol mas i orfodi'r mewnfudwyr oddi ar eu harfordiroedd. Mae hyn wedi arwain at farwolaeth cannoedd o bobl.

Tra fo gwneud rhywbeth o'r fath yn ymddangos fel ateb syml a hawdd i broblem ddofn, mae'n weithred hollol anfoesol.

Mae cwynion gan y wasg asgell dde o hyd fod mewnfudwyr anghyfreithlon yn derbyn 'hand-outs' o filoedd o bunnoedd ac yn dwyn swyddi. Mae honiadau o'r fath yn sarhaus ac anghyfrifol. Mae rhannau helaethaf o fewnfudwyr anghyfreithlon yn gorfod gweithio yn y gwledydd gorllewinol am y nesaf peth i ddim o arian ac mewn amgylchiadau ofnadwy (rhaid ond edrych ar gasglwyr cocos bae Morcambe yn ddiweddar am brawf o hyn).

Bydd llywodraeth Sbaen yn awr yn rhoi trwydded waith i'r rhai hynny sydd eisioes yn gweithio yno ac yn caniatau mynediad i'r rhai sydd yn gallu profi'r angen.

Mae hyn yn sicr yn gam i'r cyfeiriad iawn.

Yn wir, mewn twist eironig, mae'r Alban, er enghraifft, yn gweld eu poblogaeth yn heneiddio yn ddybryd gyda llai o bobl ar gael i weithio. Mae angen pobl ar lefydd fel yr Alban. Yr yn sydd angen yw cydnabyddiaeth fod pobl yn byw mewn amgylchiadau erchyll, a ymgais gwirioneddol i ddatrys hyn. Pe bai'r llywodraeth yn cynyddu eu harian i wledydd y trydydd byd ac yn anghofio dyled barhaol y gwledydd yma, y tebygrwydd yw y byddai safon byw yn y gwledydd ar gwella a byddai pobl ddim yn gorfod gwario eu ceiniogau olaf ar fewnfudo i wledydd mwy cyfoethog.

Gall Sbaen ddim gwneud hyn ar eu pennau eu hunen.

Mae'r Gweinidog Mewnfudo Sbaen, Consuelo Rumi, eisioes wedi cyhuddo'r Undeb Ewropeaidd o ddiffyg arweiniad yn hyn. Mae'n rhaid i weddill Ewrop wrando a chymryd sylw a gwella ar gam bach Sbaen.

Erthygl yn y Guardian heddiw

Trethu etifeddiaeth

2004-08-23T11:40:00.000+01:00

Mae'n ymddangos heddiw fel petai pwysau yn cael ei roi ar y Canghellor, Gordon Brown, i drethu'r cyfoethog yn fwy.

Os mae dyma fyddai'r achos, yna byddai hynny iw groesawi, ond nid yw pethau mor syml a hynny. Treth ychwanegol ar etifeddiaeth person byddai hwn (inheritance tax), gyda etifedd sydd yn werth £263,000 - £288,000 yn cael ei drethu ar 22%, £288-£763,000 yn 40% a 50% i bopeth uwchben hynny. Yn fras wy'n cydymdeimlo a hyn ac yn cyd-fynd ag e, mae'n gwestiwn serch hynny, os mae'r egwyddor yw rhannu cyfoeth yn well, pam nad yw'r cyfoethog yma yn talu fwy o drethu tra eu bod nhw'n fyw na fod yr etifedd yn talu'r treth.

Yr hyn sydd angen eu ddatrys yw'r sefyllfa afresymol sydd yn bodoli ble mai 2% o'r boblogaeth (cyfoethog...iawn) yn berchen ar 1/3 rhan o gyfoeth 'Prydain' (ffigyrau llywodraeth Prydain). Os yw'r llywodraeth o ddifri am daclo'r broblem o anghyfartalwch yna, dyma'r mathau o ffigyrau y mae'n rhaid eu newid.

Mae'n warthus serch hynny fod y llywodraeth yn ofni digio'r 2% yma o'r boblogaeth. Parthed yr adroddiad am y treth ar etifeddiaeth, mae siaradwr swyddogol Rhif 10 Stryd Downing wedi gwadu fod a wnelo Blair a'r Llywodraeth unrhywbeth a'r adroddiad, ac mae un o nifer o adroddiadau a syniadau a geir yn gyson ydyw. Mae'r Ceidwadwyr bondigrybwyll wedi manteisio ar hyn. Ond pam ddylai 2% o'r boblogaeth fedru 'dictato' polisi llywodraeth? Arian. Mae eu cyfoeth aruthrol yn gallu prynnu dylanwad, sydd yn dylanwadu ar bolisi y llywodraeth (rhaid ond cofio am Ecclestone a halibalw hysybysebu tobaco yn 'Formula 1' i weld dylanwad arian ar y llywodraeth).

Tra fod trefn yn parhau lle gall y cyfoethog reoli y wasg a'r cyfryngau, bydd yna ddim cydraddoldeb. Mae hyn yn swnio fel dadl a sefyllfa o droad y ganrif ddiwetha, ond y gwir anffodus yw nad yw pethau mewn gwirionedd wedi newid, dim ond fod y cyfoethog wedi mynd yn fwy cyfrwys.

Llywodraethau Lleol Cymru

2004-08-20T13:26:00.000+01:00

Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Uned Ddata Llywodraeth Leol - Cymru

Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent

Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-Bont ar Ogwr

Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili

Cyngor Sir Caerdydd

Cyngor Sir Caerfyrddin

Cyngor Sir Ceredigion

Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy

Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful

Cyngor Sir Fynwy

Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-Nedd Port Talbot

Cyngor Dinas Casnewydd

Cyngor Sir Penfro

Cyngor Sir Powys

Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf

Cyngor Sir a Dinas Abertawe

Cyngor Bwrdeistref Sir Torfaen

Cyngor Bro Morgannwg

Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Ymgyrch y Mis

2004-08-19T14:17:00.000+01:00

Mi fydda i'n ceisio cyflwyno ymgyrch newydd bob mis o nawr ymlaen.

Pan fydd yr ymgyrch yn dechrau fe fyddaf yn postio neges yma, ac yna fe fydd yn ymddangos ar dop chwith y dudalen flaen am weddill y mis.

Pan fydd ymgyrch newydd yn cychwyn bydd yr hen un yn dal i fodoli yn yr archifau fel neges a bostiwyd.

Ymgyrch Mis Awst yw rhyddhau carcahrorion Guantanamo gan fyny'r hawl iddyn nhw am gyfiawnder; yr hawl i gal achos llys teg; yr hawl i fod yn ddieuog tan y profir i'r gwrthwyneb. arwyddwch y ddeiseb yma. oddi ar wefan Comisiwn Hawliau Dynol Guantanamo.

Lefel A - odi e rhy hawdd?

2004-08-19T13:32:00.000+01:00

Mae canlyniadau Lefel A 2004 wedi cael eu rhyddhau heddiw, a - sioc horyr - ma nhw'n well nag erioed o'r blaen.

Mae nifer o wleidyddion yn cwyno am hyn, ond am unweth wy'n credu mod i'n cydymdeimlo a'r Llywodraeth. Dim ond 'cocyn hitio' arall yw hwn i wleidyddion y gwrth bleidiau gael sgorio pwyntiau gwleidyddol.

Yr hyn sydd wedi nghynddeuriogi i heddiw yw'r gri nad yw'r canlyniadau yn deg am y gall disgybl nawr ail-eistedd arholiad ermwyn llwyddo!

Beth sy'n bod ar bobl? Onid dyna yw pwynt addysg, sef i wella person fel bod person yn gallu rhoi cyfraniad fwy adeiladol i gymdeithas? Os yw rhywun yn llwyddo mewn arholiad yr ail dro dyw hynny ddim am fod yr arholiad yn haws, ond yn hytrach am fod yr ymgeisydd wedi gweithio'n galetach i lwyddo. Mae'r wybodaeth y bu ir ymgeisydd ddysgu am, yn y pendraw, fod o fudd cymdeithasol.

Serch hynny 'wy yn cytuno a'r ddadl am bynciau megis 'Seicoleg' neu'r 'Gyfraith' neu 'astudiaethau'r cyfryngau' ayb. Y cyhuddiad yw fod y pynciau yma yn haws - alla i ddim barnu achos sut mae mesur a ydyn nhw'n haws na Ffiseg, dyweder, neu Celf. Ond wy yn ofni fod disgyblion nawr yn gwneud penderfyniad penodol i astudio pynciau o'r fath gan fod yna ganfyddiad fod yna fwy o arian iw wneud yn y meusydd yma. Cefnogi'r y ddamcaniaeth hyn drwy'r niferoedd sy'n mynd i astudio y pynciau yma yn y Brifysgol. Y broblem yw fod disyblion yn arbenigo yn llawer rhy gynnar mewn maes penodol. Mae angen gwybodaeth llawer mwy eang ar bobl ermwyn gallu cyfrannu yn llawn i gymdeithas ac i ddatblygu yn llawn fel person. Mae'r pynciau craidd yn golygu fo rhywun yn magu llu o sgiliau gwahanol fydd yn eu cynorthwyo ym mha bynnag maes y byddan nhw'n ddewis ar gyfer eu gyrfa(oedd).

Ond, yr unig ffordd i allu profi os yw'r arholiadau yn mynd yn haws yw i gyflwyno rhai hen bapurau Lefel A i'r disgyblion presenol. O gyfartaledd y canlyniadau dylid gellir rhoi barn cywirach.

Yr hyn sydd i resynnu serch hynny yw nad yw disgyblion bellach yn cael yr addysg sylfaenol - yn cael y 'basics' yn iawn. Dyna sydd yn rhaid canolbwyntio arno, ac yn hynny o beth mae angen ymgyrchu i gael y pynciau craidd yn ol i'r brig, a heb roi gymaint o bwys ar fanteision gyrfaol ac arianol meusydd arbennig.

Chavez v Bush

2004-08-18T12:21:00.000+01:00

Ymddengys fel petai Hugo Chavez wedi cael ei ethol yn ol fel arlywydd Venezuela.

Nawr, wy ddim yn gwbod rhyw lawer iawn am Hugo Chavez na gwleidyddiaeth Venezuela, ond mi fentra i y dylen ni groesawi'r fuddigoliaeth yma cyn ei feirinadu.

Yn gyntaf oll os yw George W. Bush yn anhapus gyda'r canlyniad, mae'n awgrymu'n gryf i fi - nad sydd y cefnogwr mwyaf brwd o Bush! - fod yn rhaid fod yna ddaioni yn perthyn i Chavez, wedi'r cyfan mae Bush a llywodraethau asgell Dde America dim ond erioed wedi cefnogi pethau fyddau o fudd a mantais iddyn nhw a gwrthwynebu pethau nad oedd am ddod a budd iddyn nhw - agwedd tra hunanol a ffiaidd.

O'r hyn yr wyf i yn wybod am Chavez mae e wedi neud peth wmbreth o ddaioni i Venezuela - yn enwedig mwy na'i ragfleunydd, yr arlywydd llwgr Perez oedd yn danfon ei fyddin i saethu trueiniaid diniwed y wlad.

Yn ol yr hyn a ddarllenais mae gan Venezuela y pedwerydd 'reserves' mwya o olew yn y byd. Mae Chevez wedi troi elw yr olew yn ol i goffrau cenedlaethol Venezuela yn hytrach nag i bocedi yr ychydig. Mae e hefyd wedi stopo'r llywodraeth rhag noddi ysgolion preifat i'r cyfoethog, ac wedi llwyddo i ledaenu tipyn yn fwy o gyfoeth i drigolion Venezuela.

Mae'n bryd nawr i lywodraeth America - a'r elfennau hunanol ariangar yn Venezuela - barchu canlyniad y refferendwm. Gobeithio y gall Chavez, Lula ym Mrasil a pfrif weinidog newydd yr Ariannin allu gydweithio i wella sefyllfa'r cyfandir hynod hwnnw.

Chwilwyr Lloches yng Nghymru

2004-08-16T10:01:00.000+01:00

Fi'n ymddiheurio o'r dechre fod hwn yn eich cyrraedd yn hwyr, ond mae'n well fod e'n cael ei ddweud nawr na'n cael ei anwybyddu.

Mae'r Swyddfa Gartref (cartref pwy, sy'n fater arall) wedi rhoi chwilwyr lloches yng ngharchardau Caerdydd a'r Parc, Penybont.

Mae'r bobl yma wedi dioddef erledigaeth, gorthrwm a dioddefaint y tu hwnt i'n crybwyll ni yn eu mam wlad, ac yn syml yn gofyn am loches a'r hawl i fyw heb cael eu herlyd.

Beth mae'n llywodraeth 'gwaraidd' ni yn wneud? Eu rhoi nhw mewn carchardai a'i trin nhw fel troseddwyr!

Mae hyn yn warthus. Gallwn ni ddim honni i fod yn ddiwylliant gwaraidd os ydyn ni'n caniatau i hyn fynd ymlaen.

Yr un peth wy wastad yn fy atgoff o'n hun gyda sefyllfa chwilwyr lloches yw hanes Steve Biko, ac yn yr achos hyn yn fwy arbennig Donald Woods, yn ystod cyfnod apartheid De Affrica. Chwiliwr lloches oedd y newyddiadurwr Donald Woods. Petai e heb gael lloches (gan Lesotho a Phrydain) yna byddai'r hanes am frwydyr dioddefaint Biko a gorthrwm Negroaid De Affrica heb gael ei gyhoeddi. Chwaraeodd Woods gymaint o ran yn y frwydyr i waredu apartheid. (Gwnaed ffilm gwych gyda Denzel Washington a Kevin Kline, Cry Freedom yn 1987).

Mae'n rhaid i'r llywodraeth ddechrau trin ymchwilwyr lloches gyda'r parch haeddianol. Ma pobl fel fi yn ffodus yma ar y foment (gwyn, dosbarth canol, addysgiedig) ond mater o amser fydd hi tan ein bod ni yn mynd i fynd ar ofyn gwlad arall am gymorth (enwedig gyda Blunckett wrth y llyw).

Dylai'r llywodraeth ryddhau'r chwilwyr lloches ac yn lle dechrau holi cwestiynau yn rhyngwladol pam eu bod nhw am gael lloches. Dyna lle mae dechrau.

Gradd Coleg Di-Werth

2004-08-13T11:20:00.000+01:00

Mae erthygl yn y Western Mail heddiw yn dweud fod ymchwil yn dangos fod 3 o bob 10 o raddedigion yn 'bored' yn gwaith, a fod 27% yn ystyried newid gyrfaoedd.
Darllen yr erthygl.

Dyw hwn ddim yn newyddion newydd, ond mae e yn gwud lot am bolisi y llywodraeth o geisio cael 50% o bobl ifanc i fynychu Prifysgol.

Mae'r rhai a ymatebodd i'r holiadur yn dweud nad yw eu swyddi yn gwneud y defnydd mwya o'i sgiliau.

Ond peth pryderus arall yw fod y TTA (Teacher Training Agency) yn awyddus fod y bobl ym yn newid eu gyrfaoedd i fod yn athrawon.

Ar y pwynt ola yn gynta - mae'n cymryd math arbennig o berson i fod yn athro. Mae swydd athro yn un o'r swyddi pwysica y gall rhywun ei wneud, a does dim pawb a'r gallu i fod yn athro. Dylai rhywun ddim mynd mewn i ddysgu am nad oes dim byd gwell ganddo/i i wneud. Galwedigaeth penodol ydyw.

O ran polisi y llywodraeth, mae'n ffwlbri llwyr. Dylaid prifysgol fod yn lle i berffeithio dawn arbennig fydd o fudd i gymdeithas. Dyna pam y dylai'r gymdeithas (drwy'r llywodraeth) ariannu addysg prifysgol. Os yw rhywnu am wneud cwrs galwedigaethol, yna gwneidr hynny. Mae swyddi galwedigaethol yn holl bwysig i ddyfodol cymdeithas iach a gwaraidd, ac ni ddylid eu hystyried yn is na swyddi sydd angen 'gradd' ar unrhyw gyfri - ond mae anghenion gwahanol i swyddi o'r fath. Nid swyddi academaidd y'n nhw ond rhai sydd yn dod - yn benna - o ysgol brofiad - prentisiaeth.

Mae'n rhaid cael gwared ar y syniad fod statws yn perthyn i addysg Brifysgol. Mae graddedigion yn cyfrannu at ddyfodol cymdeithas yn yr un modd ag y mae'r rhai hynny sydd heb gael addysg Brifysgol. Unwaith r'yn ni'n cael gwared o'r stigma yma, wedyn bydd dim angen i'r llywodraeth 'so-called' sosialaidd yma gael y 'chip' amlwg yma syd ar eu hysgwydd ai hysgogodd i ddatgan fod angen i bawb gael addysg Brifysgol. Dylai addysg Brifysgol ddim adlewyrchu statws cymdeithasol, ac yn bersonol dyw e ddim i fi. Na chwaith cyflog. Mae ar bawb ddyletswydd cymdeithasol - beth bynnag ddywedodd Magi Thatcher am gymdeithas!

Ann Clwyd a deg darn arian

2004-08-12T22:02:00.000+01:00

Mae arna i ofn fod Ann Clwyd, AS Cwm Cynon (Llafur) yn amlwg wedi gwerthu ei daliadau am ddeg darn arian.

Heb fynd i ormod o fanylder nawr, ond mi roedd gyda fi lot o barch ati hi fel gwleidydd o sylwedd - un oedd a daliadau ac egwyddorion. Wrth gefnogi rhyfel Irac ai chyfiawnhau ar sail helpu'r Cwrdiaid (yn bennaf) ma hi wedi dangos ei hunan i fod yn anifail rhyfel heb ddim daliadau bellach ond yr uchelgais i fod yn llwyddiannus. Mae hi wedi cael eu gwneud yn 'special envoy' i Blair yn Irac a ddoe cyhoeddwyd eu bod hi am fod ar y 'Privy Council'.

Dim ots am y degau o filoedd o bobl ddiniwed sydd wedi cael eu lladd yn Irac. Dim ots am y miloedd ar filoedd o Gwrdiaid sydd yn cael eu lladd yn Nhwrci. Dim ots am y miliynnau sydd yn dioddef o amgylch y byd oherwydd polisiau Blair a'r Blaid Lafur sydd mewn llywodraeth i werthu arfau ac ariannu gwledydd fel Uzbekistan, Indonesia, China, Israel ayb.

Rhagrithwyr oll.

Mae'n rhaid fod Ann Clwyd AS/Special Envoy to Iraq/Privy Councillor yn ddall i honni fod pobl Irac bellach yn byw eu bywydau yn normal ac yn hapus (honiadau mae hi wedi eu gwneud yn y cyfryngau yn ddiweddar ac yn yr Eistwddfod yr wythnos diwetha). Mae'r lladd a'r ymosodiadau gan superpower yr UDA yn parhau.

Celwyddau.

Am ragor:
http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_east/3549702.stm
http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3557446.stm
http://www.bbc.co.uk/cymru/eisteddfod2004/maes/nodiadau-sad.shtml
http://www.iraqbodycount.net/

£12,000 i fod yn ddeintydd

2004-08-12T16:20:00.000+01:00

Yn ol y newyddion r y we nawr bydd Bwrdd Iechyd Ceredigion yn rhoi £2,500 i 3 myfyrwyr y flwyddyn i fod yn ddeintyddion yng Ngheredigion.

Hen bryd fod rhywun yn neud rhywbeth.

Mae nifer o bobl yng Ngheredigion heb hyd yn oed ddeintydd - dim ots ym mhle, achos fod gormod o restr aros.

Mae hyn yn wir i radde llai am fannau eraill hefyd.

Mae'r broblem yn gorwedd yn sylfaenol gyda Jane Hutt yn y Cynulliad.
Ma ddi wedi gwario miloedd ar filoedd ar ail-strwythuro a chael byrddau iechyd lleol - dim mod i wedi gweld unrhyw wahaniaeth yn y ffordd ma' pethe'n cael eu rhedeg - mae'r rhestrau aros yr un mor hir (os nad yn hwy), ac wy dal heb ddeintydd - felly mae'n neud y pethe rhwydd, di-bwys, lle mae posib gweld canlyniadau fory, hynny yw datgan fod ail-strwythuro, y diwrnod wedyn papurau penawd newydd! Waw. Gwych...not.

Ma ishe amynedd arni i fynd ati a rhoi buddiannau hir-dymor iechyd trigolion Cymru yn gyntaf.

Mae'n dda fod bwrdd iechyd Ceredigion yn gwneud rhwbeth. Y cwestiwn yw sut mae'n cael ei ariannu, ac a fydd yr arian yn gorfod dod o bot arall. Os hynny, pwy sydd yn mynd i golli mas, achos yn ddi-os ma rhywun am golli mas. Ma'n rhaid i Hutt gael eu blaenoriaethau yn iawn a rhoi arian lle mae ei angen yn lle ar swyddfeydd newydd a phapurau penawd newydd!